20 راه ساده افزایش اعتماد به نفس در کودکان

راستش اصلا دلم نمی‌خواهد این را بگویم، اما متاسفانه اغلب افرادی که در بزرگسالی دچار مشکلات عاطفی، اعتیاد و… می‌شوند همان‌هایی هستند که در کودکی دچار اعتماد به نفس پایین بوده‌ و این ویژگی را با خود به سنین بالاتر برده‌اند. اعتماد به نفس کودکان البته که در همان سنین پایین هم روی رفتار و موفقیت‌شان تاثیر به شدت زیادی دارد. این حرف‌ها را از زبان کسی می‌شنوید که خودش در کودکی دچار اعتماد به نفس پایین بوده و در بخش‌های مختلف زندگی روزمره، از مدرسه تا کلاس فوتبال و حتی بحث‌های کوچک بچه‌گانه به مشکل خورده. دلیل اصلی که الان این مقاله را من می‌نویسم هم دقیقا همین است که علاقه زیادی به این مبحث و مطالعه در مورد آن داشتم و دارم. در این مطلب قرار است با هم در مورد افزایش اعتماد به نفس در کودکان صحبت کنیم، ببینیم اعتماد به نفس چیست، چه تاثیری روی زندگی بچه‌ها دارد؟ در موفقیت‌های تحصیلی و… آنها چه نقشی ایفا می‌کند و راه های افزایش اعتماد به نفس چیست؟ با ما در این مقاله علمی همراه باشید.

 

وجود اعتماد به نفس در کودکان به چه معناست

 

در تعریف واژه اعتماد به نفس، جملات زیادی گفته شده و خب هر کدام هم توضیحات متفاوتی دارند. اما به طور خلاصه، چکیده همه این تعاریف این است:

اصولا اعتماد به نفس افراد در حیطه‌های مختلف، به تخصص و مهارت آنها در آن حیطه بستگی دارد ولی خب راستش اگر نظر من را بخواهید، اعتماد به نفس واقعی باید از درون آدم سرچشمه بگیرد نه اینکه صرفا به مهارت و تخصص وابسته باشد. یعنی چه؟

ببینید خیلی از کودکان هستند که در یک حوزه اعتماد به نفس بالایی دارند. مثلا یک بچه به خاطر مهارتش در درس ریاضی اعتماد به نفس خوبی دارد. اما اگر این اعتماد به نفس از یک باور درونی که من انسان توانمند و قدرتمندی هستم سرچشمه نگیرد و صرفا به توانایی قبلی و تعریف و تمجید دیگران وابسته باشد، در اولین شکست قسمت اعظمی از آن را از دست می‌دهد.

مثلا زمانی که نمی‌تواند درس جدید ریاضی را درک کرده و در پاسخ به معلم به مشکل می‌خورد، ممکن است از خودش ناامید شود. با این توصیفات بهتر است اینطور بگویم: اعتماد به نفس در کودکان، باوری است که آنها به توانایی‌های خودشان در حیطه‌های مختلف دارند و این باور علاوه بر تخصص و مهارت، باید به درون خود او و حس ارزشمندی‌اش برگردد.

 

20 راه ساده و اثربخش افزایش اعتماد به نفس کودکان

تا اینجای مطلب با اهمیت اعتماد به نفس در کودکان آشنا شدید و برای افزایش اعتماد نفس در کودکان فقط کافیست این موارد را که در ادامه نگارش کردیم رعایت کنید.

 

1_ محبت را شرطی نکنید

اگر این کار را بکنی، اگر کارت را درست انجام بدهی و… . زمانی که محبت را شرطی کنید، به کودکان خودتان القا می‌کنید که حس ارزشمندی آنها صرفا در گروِ داشتن یک سری ویژگی‌هاست. یعنی اگر فرزند شما توانست نمره 20 در درس ریاضی بگیرد، آن وقت یک انسان ارزشمند است و در صورتی که این نمره را از دست بدهد، در واقع همه ارزشمندی و اعتماد به نفسش را از دست داده!

در مقابل اگر محبت‌تان را بدون وجود هیچ گونه شرط‌و‌شروط به فرزندتان ابراز کنید، این حس را به او القا خواهید کرد که همیشه حتی در صورت شکست خوردن و اشتباه کردن هم انسان ارزشمندی است. در اصل شما با این کار یک اعتماد به نفس درونی به او می‌دهید نه اعتماد به نفسی که وابسته به چیز دیگری است.

 

2_ در زمان مناسب تشویقش کنید

بعضی‌ها با خواندن مورد قبلی، تصور می‌کنند باید دیگر در همه شرایط فرزندشان را تشویق کنند تا باعث افزایش اعتماد به نفس او شوند. اما خب شرایط واقعی به این صورت نیست. در اصل حتی تشویق کردن‌های شما هم باید کاملا حساب شده باشد. این یعنی باید سعی کنید در زمان مناسب و به بهانه مناسب کودک‌تان را تشویق کنید.

مثلا به دلیل موفقیتش در دروس مدرسه، کنترل یک رابطه با دوستش و… او را با ذکر دلیل تشویق می‌کنید. در این حالت چه اتفاقی می‌افتد؟ در چنین شرایطی کودک شما متوجه می‌شود که کارهای خوبش هم دم چشم شما هستند و برای آنها ارزش قائلید.

 

3_ شکست خوردن را یادش بدهید

شاید این عنوان از راهکارهای افزایش اعتماد به نفس کودکان کمی اغراق‌آمیز باشد. در واقع چیزی که می‌خواهم در موردش حرف بزنم این است: شما باید به کودک‌تان آموزش بدهید که دنیای واقعی صرفا از پیروزی‌ها ساخته نشده!

در صورتی که این نکته مهم را به کودکان خودتان آموزش ندهید، مطمئن باشید در آینده‌ای نزدیک و زمانی که با چالش‌های زندگی واقعی خودشان روبرو شوند، در مقابل آنها کم می‌آورند.

 

4_ توجه‌تان را به آنها بدهید

به همین ماه گذشته نگاه کنید، چند بار فرزندتان به سراغ شما آمد و شما هم حین پختن غذا یا تلویزیون دیدن، مقدار کمی توجه‌تان را متمرکز به او کردید؟ در واقع گاها آنقدر توجهی کمی برای فرزندتان قائل می‌شوید که حتی بچه‌ای در سن او هم به خوبی متوجه این رفتار شما می‌شود.

اگر به دنبال راهی برای افزایش اعتماد به نفس کودک تان هستید، باید از راهکار توجه استفاده کنید. در این راهکار باید سعی کنید تا جای ممکن زمانی که فرزندتان در حال صحبت کردن با شماست یا می‌خواهد چیزی نشان‌تان دهد، به او توجه کنید و نتیجه کارش را تحسین کنید.

اگر اینجا سوال‌تان این است که خب چطور در زمان‌هایی که کار داریم به او توجه کنیم؟ باید اینطور جواب بدهم:

اینکه فرزند شما موقعیت‌شناس باشد و بتواند تشخیص بدهد که در چه زمان‌هایی حق دارد حواس شما را به خودش جلب کند، مربوط به مهارت‌های فرزندپروری و تربیت فرزند است. پس یا در مورد آن مطالعه کنید یا سعی کنید به مرور و با روی خندان و صحبت‌های منطقی، به او بفهمانید که کار درست چه چیزی است.

 

5_ در انجام کارهای جدید او را تشویق کنید

همانطور که در بخش‌های قبلی مقاله هم گفتم، اینکه بخواهید فرزندتان را از ریسک کردن دور کرده و به او اجازه انجام کارهای جدید را ندهید، باعث می‌شوید که در آینده هم از ریسک کردن ترس داشته باشد. بنابراین از همین حالا سعی کنید او را در مقابل کارهای چالش انگیز قرار بدهید و در این راه کمک زیادی هم به او نکنید.

به عنوان نمونه، یک مجله که برایش لذت‌بخش است را به او داده و بخواهید آن را بخواند. در این شرایط مطمئنا او بارها با کلماتی روبرو می‌شود که خواندن‌شان برایش مشکل است اما شما نباید دخالت کنید و باید اجازه بدهید که خودش این مسیر را طی کند.

 

6_ نظرتان را به او تحمیل نکنید

یکی دیگر از مشکلات رایج در میان ما ایرانی‌ها، این است که علاقه شدیدی داریم فرزندمان تبدیل به چیزی شود که در ذهن ماست. یکی دلش می‌خواهد فرزندش خلبان شود، دیگری فرزند دکتر می‌خواهد و آن یکی علاقه دارد فرزندش را به یک کارمند بی‌حاشیه با زندگی معمولی تبدیل کند.

اما خب موضوع و مسئله مهم این است که شما حق دارید برای زندگی خودتان تصمیم بگیرید و ایده‌آل‌های‌تان را روی آن اجرا کنید نه اینکه افسار زندگی فرزندتان را هم در دست بگیرید.

شما باید به او اجازه بدهید کتاب مورد علاقه‌اش را بخواند، به سراغ کلاس آموزشی که خودش دوست دارد برود و در اغلب تصمیمات، انتخاب‌های شخصی مربوط به خودش را داشته باشد. در این صورت است که می‌توانید یک فرزند با اعتماد به نفس بار بیاورید.

دقت کنید که من نمی‌گویم قرار است در همه تصمیمات خودشان آزادانه رفتار کنند. بلکه قرار است تا آنجایی که به زندگی شخصی خودشان مربوط می‌شود را قدرت انتخاب داشته باشند. مثلا اینکه بخواهند 8 ساعت در روز با رایانه یا تلفن همراه بازی کنند و شما بگویید این تصمیم شخصی آنهاست، اشتباه است.

 

7_ نقاط قوتش را به او یادآور شوید

 

موضوعی که می‌خواهم در این راهکار به شما بگویم، هم برای افزایش اعتماد به نفس کودکان کارایی دارد و هم برای بهبود روابط 2 نفره! در این راهکار شما باید سعی کنید نقاط قوت رفتاری، شخصی و… کودک خودتان را به او یادآوری کنید.

مثلا اینکه یادآور شوید چقدر در ورزش دو استعداد دارد، چقدر خوب موسیقی یاد می‌گیرد و چه حفظیات خوبی دارد. این موضوعات مخصوصا برای زمانی که فرزندتان از یک شکست ناراحت است، به کمک او آمده و باعث می‌شود یادش بماند که چه انسان ارزشمند و قدرتمندی است. بنابراین به کمک این تکنیک، سعی کنید اعتماد به نفسش را افزایش داده و حس ارزشمندی را درونش تقویت کنید.

 

8_ استعدادهای کودک را گسترش بدهید

راستش را بخواهید من به شخصه مدرسه را قاتل استعدادهای کودکان می‌دانم! من در دوران مدرسه شاگرد درس‌خوان و اصطلاحا زرنگی بودم. ولی هیچ موقع متوجه نشدم که استعداد اصلی‌ام در نویسندگی است چون به خاطر تشویق‌هایی که دریافت می‌کردم، سرم گرم به دروس و موضوعات دیگری بود.

در مقابل، پسر عموی من خیلی درس خوان نبود اما هیچ کس متوجه نشد استعداد اصلی او در راه اندازی کسب و کار است و عملا قدرت ریسک زیادی دارد. این موضوع باعث شد پسرعموی من تا مدت‌ها در سیستم تحصیلی به عنوان یک شاگرد تنبل شناخته شود.

با توجه به این ظلمی که به بچه‌ها می‌شود، پیشنهاد می‌کنم حداقل شما به اندازه خودتان نقش‌تان را ایفا کرده و سعی کنید استعدادهای فرزندان‌تان را گسترش بدهید. مثلا اگر در فوتبال استعداد زیادی دارد، او را در یک کلاس فوتبال ثبت نام کرده یا حداقل به زمین‌های فوتبال ببرید. چرا؟ چون علاوه بر اینکه از انجام این کار لذت می‌برد، می‌تواند مهارت‌های خودش را مشاهده و به کمکش اعتماد به نفس‌شان را افزایش بدهید.

توانایی مدیریت مالی یکی از بهترین مهارت‌هایی است که پیشنهاد می‌شود کودکان از سنین پایین، آن را در سطح مبتدی یاد بگیرند. ما در مقاله «هوش مالی کودکان»، تکنیک‌های مختلفی را در این زمینه به شما آموزش می‌دهیم.

 

9_ به کودک مسئولیت بدهید

اگر می‌خواهید در آینده یک فرزند مسئولیت‌پذیر و البته با اعتماد به نفس داشته باشید، باید از همین‌حالا مسئولیت‌های مختلفی را به دوش او بگذارید. مثلا چه مسئولیتی؟ مسئولیت‌هایی که به آنها می‌دهید باید در درجه اول و مخصوصا در ابتدای کار، باعث خستگی آنها نشود. در درجه دوم هم باید کمی احساس قدرت و ارزشمندی به آنها بدهد.

مثلا می‌توانید به فرزند 7 ساله خودتان بگویید برای چند دقیقه از برادر کوچک‌تر یا حیوان خانگی‌تان مراقبت کند. همینطور می‌توانید کار کوچک‌تری مثل تمیز کردن یک بخش از اتاق، کمک کردن در کارهای خانه مثل شستن ظرف‌ها و… را به آنها بسپارید.

دقت کنید که لازم نیست برای دادن مسئولیت به آنها زمان زیادی را صبر کنید. در واقع می‌توانید از سنین 2 سال به بعد به مرور شروع به دادن مسئولیت‌های کوچک به فرزندتان کنید.

 

10_ او را مسئول مراقبت کنید

و در نهایت آخرین تکنیک برای افزایش اعتماد به نفس در کودکان که در این مقاله در موردش صحبت می‌کنم، این است: فرزندتان را مسئول نگهداری از یک موجود زنده کنید! مثلا چند گل و گیاه و کاکتوس کوچک برای او خریده و حتی او را در انتخاب مکان‌شان هم آزاد بگذارید. در ادامه هم آبیاری و رسیدگی آنها را به خودش بسپارید. علاوه بر این، حیوان‌های خانگی کوچک، حلزون‌ها و… انتخاب‌های خوبی هستند که نگهداری از آنها، می‌تواند باعث افزایش اعتماد به نفس فرزند شما شود.

 

11_ به او اجازه دهید خود اشتباهاتش را جبران کند

 

اشتباه، بخشی طبیعی از مسیر رشد کودکان است، اما کودک باید بیاموزد که اشتباهاتش را جبران کند. بسیاری از والدین، به‌محض این‌که کودک خطایی مرتکب می‌شود، به‌دلیل اضطراب یا دلسوزی، سریعاً مشکل را برطرف می‌کنند. این واکنش، پیامی نادرست به ذهن کودک می‌فرستد؛ در واقع، او تصور می‌کند که توانایی کافی برای اصلاح اشتباهات یا انجام کارها را ندارد.

برای تقویت اعتماد به نفس کودک، به‌جای رفع فوری اشتباه، او را در مسیر حل چالش همراهی کنید. به‌جای مداخله مستقیم، از فرزندتان بپرسید: «چطور می‌توانی این مشکل رو حل کنی؟» یا «فکر می‌کنی دفعه بعد چطور می‌توانی بهتر عمل کنی؟». این نوع بازخورد به کودک نشان می‌دهد که حتی در صورت اشتباه، می‌تواند آن را جبران کند.

این رویکرد در درازمدت باعث افزایش اعتماد به نفس می‌شود و کودک را از ترس از اشتباه بازمی‌دارد؛ چون او یاد می‌گیرد که در هر شرایطی می‌تواند روی خودش حساب کند.

12_ اجازه دهید کودک آموزش‌دهنده باشد

شما می‌توانید نقش آموزگار را به کودک بسپارید. زمانی‌که کودکان بدانند قرار است چیزی را به دیگران یاد بدهند، احساس ارزشمندی و توانمندی بیشتری می‌کنند. برای مثال، اگر کودک با یک اپلیکیشن یا بازی خاص به‌خوبی کار می‌کند، از او بخواهید نحوه کار با آن را به شما یا خواهر و برادرش آموزش دهد.

این کار به کودک نشان می‌دهد که توانایی‌هایش دیده می‌شوند و ارزش دارند؛ در نتیجه، باور «من توانمند هستم» در او شکل می‌گیرد. علاوه بر این، آموزش به تثبیت اطلاعات در ذهن کمک کرده و مهارت‌هایی مثلبیان شفاف، کنترل احساسات و زبان بدن را تقویت می‌کند.

لزومی ندارد آموزش رسمی یا تاثیرگذار باشد؛ همین که کودک احساس کند در حال آموزش دادن است، کافی‌ست.

13_ یک دفترچه برای ثبت لحظات افتخارآمیز کودک تهیه کنید

یک دفترچه زیبا تهیه کنید و آن را به کودک هدیه دهید. از او بخواهید موفقیت‌های کوچک و بزرگش را در آن بنویسد. این موفقیت‌ها می‌توانند در هر زمینه‌ای باشند؛ از گرفتن یک نمره‌ی خوب در مدرسه گرفته تا مرتب کردن اسباب‌بازی‌ها.

این تمرین را به یکی از عادت‌های شبانه قبل از خواب کودک تبدیل کنید. اگر او هنوز یاد ندارد بنویسد، از او بخواهید موفقیت‌هایش را نقاشی کند.

با این کار، کودک به‌جای تمرکز بر اشتباهات، روی موفقیت‌های خود متمرکز می‌شود و به توانایی‌هایش بیشتر توجه می‌کند. مرور این خاطرات به‌همراه والدین در آینده، تأثیر تمرین را دوچندان می‌کند؛ پس گاهی در کنار او، موفقیت‌های گذشته را مرور کرده و فرزندتان را تحسینش کنید.

14_ بازی نقش معکوس را انجام دهید

 

این تمرین را می‌توانید روزانه انجام دهید. چند دقیقه نقش‌تان را با کودک عوض کنید: در واقع، او باید نقش «والد» را ایفا کند و شما نقش «کودک» را.

از او بخواهید شما را راهنمایی کند یا اشتباهات‌تان را اصلاح کند. این بازی حس کنترل و توانایی را در کودک تقویت کرده و به‌طور ناخودآگاه او را به فردی مسئولیت‌پذیر و قابل‌اتکا تبدیل می‌کند.

بازی نقش معکوس هم‌زمان سرگرم‌کننده و مؤثر است؛ این بازی به کودک نشان می‌دهد که نظراتش اهمیت دارند و مهارت‌هایش برای دیگران ارزشمند هستند.

در طول این بازی، واکنش‌های کودک را جدی بگیرید و به صحبت‌هایش با دقت گوش دهید. وقتی کودک بفهمد که حتی در دنیای بزرگ‌ترها هم تأثیرگذار است، اعتماد به نفسش به‌طرز چشمگیری افزایش پیدا می‌کند.

15_ تمرینات زبان بدن قوی داشته باشید

به کودک درباره اهمیت صدای رسا، حالت ایستادن صاف، ارتباط چشمی یا گفتن جملاتی مثل «من می‌توانم»، «من مهم هستم» یا «من شجاعت دارم» صحبت کنید و از او بخواهید که این کارها را انجام دهد. شما می‌توانید حین انجام یک بازی یا نمایشنامه، زبان بدن قوی و کلام مثبت را به کودک آموزش دهید؛ مثلاً یک بازی راه بیندازید و از کودک بخواهید که نقش یک سخنران را بر عهده بگیرد.

حین انجام این بازی، کودک یاد می‌گیرد که زبان بدن و لحن صدای مناسبی داشته باشد. این تمرین در واقع یک نوع بازآموزی عصبی است که باعث ارسال سیگنال‌های مثبت از بدن به مغز می‌شود و به تثبیت احساس قدرت و اعتماد در کودک کمک می‌کند.

کودک با انجام این تمرین یاد می‌گیرد که ابراز وجود کند. ابراز وجود یکی از مؤلفه‌های اصلی اعتماد‌به‌نفس است.

بسیاری از والدین نمی‌دانند که زبان بدن چیست و با تکنیک های زبان بدن آشنا نیستند. ما در ۲ مقاله جداگانه به‌صورت کامل در مورد آن‌ها صحبت کرده‌ایم که برای اطلاعات بیشتر می‌توانید این مقالات را بخوانید. با کمک این مقالات می‌توانید علاوه بر زبان بدن خود، زبان بدن فرزندتان را نیز تقویت کنید.

16_ گفت‌وگوی درونی مثبت را به کودک آموزش دهید

یکی از راهای افزایش اعتماد به نفس در کودکان، آموزش گفت‌وگوی درونی مثبت به آن‌هاست. شما می‌توانید برای آموزش این تکنیک، آینه‌ای را در خانه نصب کنید و بالای آن جملات تأکیدی بنویسید؛ مثلاً «من می‌توانم موفق شوم» یا «من بهترین ورژن خودم هستم». حالا از کودک بخواهید که هر روز صبح که از خواب برمی‌خیزد، ابتدا جلوی آینه برود و این عبارات را تکرار کند.

کودک با انجام این تمرین، نسبت به خود تصویر ذهنی مثبتی پیدا می‌کند. در واقع با تکرار روزانه این عبارات، ذهن ناخودآگاه کودک به‌مرور آن‌ها را به‌عنوان واقعیت می‌پذیرد. کودک با انجام این تمرین‌ها به‌صورت روزانه، باورهای تقویتی را در عمق وجود خود نهادینه می‌کند.

17_ از قهرمانان زندگی کودک الگوبرداری کنید

 

از کودک بپرسید که چه کسی قهرمان زندگی اوست. کودک می‌تواند هر کسی را بگوید، مثل اعضای خانواده یا یک کاراکتر کارتونی. بعد از اینکه کودک نام فرد را آورد، حالا شروع به صحبت درباره ویژگی‌های شخصیتی طرف مقابل کنید. سپس از کودک بپرسید که «تو کدام ویژگی را داری؟» یا «فکر می‌کنی چطور می‌توانی این ویژگی را درون خودت تقویت کنی؟»

با انجام این کار، کودک یاد می‌گیرد که از الگوهای رفتاری مثبت پیروی کند و به‌جای انجام مقایسه‌های منفی، الگوبرداری مثبت هم داشته باشد.

این تمرین همچنین به کودک یاد می‌دهد که اگر دیگران ویژگی مثبتی دارند، او نیز می‌تواند این ویژگی‌ها را ایجاد کند. این مسیر به‌مرور، احساس خودارزشمندی و انگیزه‌ی کودک برای رشد را افزایش می‌دهد.

18_ کودک را مجاب به تشویق دیگران کنید

تمرین محبت و تشویق دیگران، کمک زیادی به افزایش اعتماد به نفس در کودکان می‌کند. شما باید کودک را مجاب کنید که خواهر، برادر یا هر کس دیگری را تشویق کند و به او جملاتی مثل «آفرین که سعی کردی» یا «خیلی خوب این کار را انجام دادی» بگوید.

در واقع کودک نباید همیشه منتظر تشویق شدن باشد، بلکه خودش نیز باید مشوق دیگران باشد تا احساس خوب ناشی از این کار را تجربه کند.

وقتی کودک یاد بگیرد که دیگران را ببیند و آن‌ها را تحسین کند، ناخودآگاه یاد می‌گیرد که خودش هم ارزشمند است، چون احساس خوب حاصل از این بازخورد مثبت باعث می‌شود که رفتارهای مشابهی از خود نشان دهد.

این تکنیک، علاوه بر تقویت اعتماد‌به‌نفس، باعث تقویت مهارت‌های اجتماعی کودک نیز می‌شود و به‌شکل درونی، احساس شایستگی او را افزایش می‌دهد.

راستی، ما یک مقاله با عنوان آموزش فن بیان کودکان داریم که می‌توانید از آن برای تقویت بیان فرزندتان استفاده کنید. تمرینات این مقاله، تأثیرگذاری فرزندتان روی دیگران را افزایش می‌دهد.

19_ تعریف‌های خود را دقیق‌تر کنید

 

یکی از اشتباهات والدین در تعریف کردن از کودکان، استفاده از تعریف‌های کلی مثل «تو خیلی خوبی» یا «تو باهوشی» است. این جملات کلی هستند، بنابراین کودک دقیقاً نمی‌داند که بابت کدام رفتارش او را تشویق کرده‌اید. علاوه بر این، چنین جملاتی کودک را وابسته به تأیید بیرونی می‌کنند.

یکی از راهای افزایش اعتماد به نفس کودکان این است که از تحسین‌های دقیق‌تر و توصیفی استفاده کنید؛ مثلاً «من دیدم که مدادت را به دوستت دادی و مهربانی کردی» یا «چقدر خوب که اول لباست را تا کردی و سپس سراغ بازی کردن رفتی».

با انجام این تعریف‌ها، کودک دقیقاً متوجه می‌شود که چه کار خوبی انجام داده است و چرا شما از او تعریف می‌کنید؟ با این نوع بازخورد، به کودک کمک می‌کنید تا به شناخت دقیق‌تری از خود نیز برسد و تصویری واقعی، پایدار و درونی از شایستگی‌های خود داشته باشد.

با انجام تحسین‌های توصیفی، باعث می‌شوید که کودک به‌جای گرفتن احساس خوب از حرف دیگران، به احساس خوب به‌خاطر شناخت بهتر خود برسد.

20_ به کودک نشان دهید که بودن او ارزشمند است، نه موفق شدنش

یکی از دلایل کمبود اعتماد به نفس در کودکان این است که فقط زمانی باور دارند ارزشمند هستند که بهترین عملکرد را داشته باشند؛ یعنی خود را فقط زمانی که نمره خوبی می‌گیرند، کار خاصی انجام می‌دهند یا دیگران را راضی می‌کنند، ارزشمند می‌دانند. این نوع دیدگاه باعث می‌شود در زمان‌هایی که کودک موفق نیست یا حتی شکست می‌خورد، خودش را بی‌ارزش بداند.

یکی از راهای تقویت اعتماد به نفس در کودکان این است که بدانند صرفاً به خاطر بودن‌شان ارزشمند هستند و والدین آن‌ها را فارغ از دستاوردهایشان تشویق می‌کنند.

با گفتن جملاتی مثل «حتی اگر نمره کمی گرفتی، من دوستت دارم، چون تو فوق‌العاده‌ای»، کودک به احساس ارزشمندی درونی می‌رسد و کمتر خود را بر اساس معیارهای بیرونی قضاوت می‌کند. انجام این کار، اعتماد به نفسی فولادین در کودک به‌وجود می‌آورد و مقاومت او را در برابر فشارها یا ناکامی‌های زندگی افزایش می‌دهد.

راستی، ما یک دوره با عنوان افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس برای کودکان داریم که اگر می‌خواهید راهکارهای حرفه‌ای‌تری را بدانید، پیشنهاد می‌دهیم که در این دوره شرکت کنید.

دلایل کمبود اعتماد به نفس کودکان چیست؟

 

اما چه چیزی باعث می‌شود یک کودک اعتماد به نفس پایینی نسبت به بقیه هم سن‌و‌سالان خودش داشته باشد؟ دانستن این نکته برای شما والدین عزیز بسیار اهمیت دارد، چون در این صورت می‌توانید با اصلاح رفتارهای خودتان و محیط اطراف کودک، از کاهش اعتماد به نفس فرزندتان جلوگیری کنید.

 

1. نبود توان ریسک

در بین ما ایرانیان این رفتاری بسیار رایج است که اجازه ندهیم کودکان‌مان ریسک کنند! در واقع این جزوی از نحوه تربیت ما است که نگذاریم کودک کاری که ممکن است انتهایش به شکست یا یک نتیجه نه چندان جالب ختم شود را انجام دهد. اما مشکل اینجاست که ما هنوز نمی‌دانیم کودکی که توانایی ریسک کردن نداشته باشد، دچار کمبود اعتماد به نفس می‌شود.

این محدودیت‌هایی که والدین برای کودکان در مواجهه با مشکلات مختلف ایجاد کرده‌اند، باعث می‌شود آنها در آینده توانایی مواجهه با مشکلات واقعی را نداشته و در برابر آنها بی‌دفاع باشند.

 

2. دخالت در کار کودکان!

امروز بعد از تحقیق در مورد اعتماد به نفس کودکان فهمیدیم این دخالت کردن‌های زیاد در کار کودکان، در دعوای آن‌ها با هم‌سنی‌های خودشان و اصلاً در حل مشکلاتشان، صرفاً یک نتیجه دارد: رهایی کوتاه‌مدت از مشکل و عدم توانایی در حل مشکلات مشابه در بلندمدت.

درواقع والدینی که در مشکلات ارتباطی و غیر ارتباطی کودکشان دخالت کرده و دائماً سعی می‌کنند آن‌ها را از تضادهای مختلف دور کنند، با بار آوردن یک فرزند لوس، از رشد کردن ذهن او و ایجاد توانایی حل تعارضات جلوگیری می‌کنند.

 

3. مقایسه کردن با دیگران

بچه‌های مردم هواپیما می‌سازند! فکر می‌کنم این آشناترین جمله برای ما ایرانیان باشد. حالا که فکر می‌کنم می‌بینم به طور کلی مقایسه کردن یک نوع ابزار است که والدین ایرانی از آن برای تربیت فرزندان خودشان استفاده می‌کنند!

اما بگذارید به شما توضیح بدهم با مقایسه کردن فرزند خودتان دقیقا چه کاری می‌کنید:

1. وقتی دائما فرزندتان را در معرض مقایسه‌ها قرار می‌دهید، این باور را به او القا می‌کنید که قطعا چیزی از بقیه کم‌تر دارد و احساس لیاقت را درونش از بین می‌برید. در حالی که شما فکر می‌کنید با این کار به او انگیزه پیشرفت کردن می‌دهید!
2. دائما با مقایسه کردن او، این باور را در ذهنش به وجود می‌آورید که حق انجام هیچ اشتباه و کار غلطی را ندارد و خب این یکی از بدترین قاتلان اعتماد به نفس در کودکان است. چرا؟ چون این کودکان با این باور که باید یک انسان بی‌نقص باشند بزرگ شده و به محض برخورد با اولین شکست، اعتماد به نفس‌شان از بین می‌رود.

در ادامه این مقایسه‌ها باعث سرشکستگی کودک شما شده و باعث می‌شود در بزرگسالی به دلیل عدم وجود اعتماد به نفس، با مشکلات فراوانی برخورد کند.

 

 

نشانه‌های کودکان با اعتماد به نفس پایین

 

در ادامه چند نمونه از نشانه‌های عدم اعتماد به نفس در کودکان را برای آشنایی شما عزیزان نوشته‌ایم:

1. کودک شما به شدت در مقابل تلاش کردن گارد می‌گیرد. در واقع فرزندتان از شکست خوردن و سرزنش شدن می‌ترسد.
2. سریعا بعد از شروع یک کار، بازی، پروژه و… ناامید شده و بیخیال ادامه دادن مسیر می‌شود. در واقع این کودکان ناامیدی زیادی دارند.
3. برای اینکه نظر مثبت شما را جلب کند یا اینکه از سرزنش‌تان فرار کند، به دروغ روی می‌آورد.
4. حاضر است برای اینکه نتیجه یک بازی را تغییر بدهد و برنده بشود، تقلب کند.
5. در واقع کودکان کم اعتماد به نفس برای اینکه احساس ناتوانی خودشان را پنهان کنند حاضرند بازیگری کنند.

نشانه‌های اعتماد به نفس بالا در کودکان چیست؟

اما از کجا بفهمیم کودک‌مان اعتماد به نفس بالایی دارد؟ نکاتی که در ادامه به شما توضیح می‌دهم، نشانه‌های اعتماد به نفس بالا در کودکان است. با ما همراه باشید:

1. داشتن قدرت پذیرش اشتباه 
2. عدم وابستگی به والدین در جمع است
3. از رفتن به جمع‌های جدید و برقراری ارتباط با آنها ترسی ندارد

اهمیت اعتماد به نفس در کودکان

 

Confidence is important for a child’s general happiness and to help create a well rounded individual. They don’t need to be the next big star, but confidence will certainly help them conquer lots of things that little people need to conquer!

اعتماد به نفس نقش مهمی در شادی کلی کودک و رشد شخصیتی متعادل او دارد. لازم نیست کودک حتماً به یک فرد مشهور یا استثنایی تبدیل شود، اما داشتن اعتماد به نفس قطعاً به او کمک می‌کند تا بر بسیاری از چالش‌هایی که در مسیر رشد با آن‌ها روبه‌رو می‌شود، غلبه کند. Littlevoices

اعتماد به نفس چه تاثیری در زندگی بچه‌ها دارد؟ بگذارید قبل از اینکه به سراغ نکات بروم، کمی از شرایط یک کودک بی اعتماد به نفس را برای‌تان تصویرسازی کنم. فکر می‌کنم در این شرایط به خوبی متوجه اهمیت قضیه بشوید:

• کودک بی اعتماد به نفس، سعی می‌کند از جمع‌های جدید دوری کند،
• کودک کم اعتماد به نفس دوست ندارد یک جمع به او توجه کرده و تشویقش کنند،
• کودک کم اعتماد به نفس به شدت در حل تعارض‌ها با اطرافیان خودش مشکل دارد،
• کودک بی اعتماد به نفس در مقابل چالش‌های جدید ترس زیادی دارد،

حالا بگذارید این مسئله را به شکل جدی‌تر به شما نشان دهم. در ادامه به طور خلاصه با مشکلات یک کودک کم اعتماد به نفس آشنا می‌شویم:

 

1. فرصت‌های اجتماعی را از دست می‌دهد!

قبل از توضیح این مورد ابتدا دوتا سوال زیر را در نظر بگیرید:

1. اگر در زندگی اعتماد به نفس بیشتری داشتید، الآن در چه شرایطی بودید؟
2. چه شرایط خوبی را به خاطر نداشتن اعتماد به نفس از دست دادید؟

شاید این دو سوال چالش فکری برایتان به‌وجوذ بیاورد اما هدف چیست؟ در واقع کودک شما هم درصورتی‌که اعتماد به نفس پایین داشته باشد، دقیقاً در آینده با همین مشکل و چالش فکری روبرو می‌شود. به این دلیل که آن‌ها از شرایط جدید، چالش‌ها، ارتباطات نو و… ترس دارند و ترجیح می‌دهند همیشه در یک حاشیه امن و بی‌خطر زندگی کنند. حاشیه‌ای که برایشان هیچ فرصت رشد و پیشرفتی به همراه ندارد!

 

2. احساس نامناسب و بدبینی دارد

کودکانی که اعتماد به نفس کمی دارند، متأسفانه دچار احساسات نامناسبی نسبت به دنیای اطراف هستند و بسیار بدبین خواهند بود. این بدبینی و احساس بد آن‌ها مخصوصاً در مورد خودشان است. در واقع آن‌ها از چیزی که هستند، ظاهرشان، هیکل و… خودشان ناراضی‌اند. همین‌طور از معاشرت با اطرافیان خودشان احساس رضایت نداشته و روابطشان را به‌خوبی مدیریت نمی‌کنند.

 

3. تلاش کمتری از خود نشان می‌دهد

انسان‌ها بعد از ناامید شدن نسبت به موضوعی، برای رسیدن به هدف ایده‌آل‌شان کمتر تلاش می‌کنند و این تلاش کمتر باعث شکست خوردنشان می‌شود. اما این یک چرخه است و پایان ندارد! یعنی فرد بعد از شکست خوردن، باز هم ناامیدتر شده، تلاش کمتری می‌کند و در نتیجه شکست‌های بیشتری را تجربه می‌کند.

دقیقاً در مورد کودکان کم اعتماد به نفس هم این موضوع صادق است. کودکی که اعتماد به نفس پایینی دارد، ترجیح می‌دهد به جای تلاش کردن صرفاً غر بزند و حرص بخورد، این ناامیدی باعث عدم موفقیتش شده و در ادامه شکست‌های پی‌در‌پی را برایش به همراه دارد.

 

4. احتمالاً با مشکلات عاطفی مواجه خواهد شد

مشکل بعدی که کودکان کم اعتماد به نفس با آن روبرو هستند، مشکلات احساسی و عاطفی است. این کودکان سعی می‌کنند تا جای ممکن از احساس لطف و تشویق دیگران دوری کنند و از اینکه در نقطه تمرکز یک جمع باشند، ناراحت می‌شوند. در ضمن در آینده این کودکان ممکن است در صورت برخورد با یک فرد احساسی دیگر، سریعاً دچار احساسات فیک و کاذب شده و وابسته فرد مقابل شوند. این وابستگی ضررهای زیان‌باری برای زندگی آن‌ها دارد.

 

5. احتمالاً پیشرفت تحصیلی کمتری خواهد داشت

کودکی که توانایی ابراز خودش را در جمع ندارد، از سؤال و جواب در جمع می‌ترسد، نگران رفتار و دیدگاه دیگران در مورد خودش است، نمی‌تواند مشکلاتش را با معلمان و اطرافیان خودش در میان بگذارد و… قطعاً در مدرسه و تحصیل به مشکل می‌خورد.

متأسفانه در اغلب مواقع، کودکان کم اعتماد به نفس دچار مشکلات تحصیلی می‌شوند و از آن بدتر این است که اغلب معلمان ما، آموزشی برای نحوه برخورد صحیح با این کودکان، کنترل اضطراب و پرخاش آن‌ها ندیده‌اند.

 

آیا میزان اعتماد به نفس والدین بر اعتماد به نفس کودکان تاثیر دارد؟

 

ببینید، بحث اعتماد به نفس در ما انسان‌ها، بیشتر به والدین‌مان برمی‌گردد. چطور؟ والدین به 2 صورت روی اعتماد به نفس ما تاثیر دارند:

1. روش اول رفتارهای آنهاست. آنها با رفتار و کردارشان اعتماد به نفس ما را افزایش یا کاهش می‌دهند.
2. روش دوم هم با اعتماد به نفس آنهاست! در واقع والدین بی اعتماد به نفس این حس را به فرزندان‌شان انتقال داده و والدین بااعتماد به نفس هم دقیقا به همین شکل باعث افزایش اعتماد به نفس آنها می‌شوند.

نکته مهمی که اینجا وجود دارد این است: لطفا دنبال مقصر نگردید! می‌دانم با خواندن نکات گفته شده تا اینجا، ابتدا به این فکر کردید که چقدر با رفتارهای اشتباه باعث کاهش اعتماد به نفس فرزندتان شدید و سپس به این فکر کردید که والدین شما هم دقیقا همین بلا را سرتان آورده و آنها را مقصر می‌دانید.

اما باید درک کنیم که اغلب والدین ما هم دقیقا این اعتماد به نفس پایین را از والدین خودشان به ارث برده و به شما منتقل کرده‌اند. بنابراین بهتر است بیخیال این فکرها شوید و فقط سعی کنید شما کسی باشید که این زنجیره پی‌درپی را قطع می‌کند.

 

معرفی دو کتاب در مورد اعتماد به نفس در کودکان

 

کتاب‌های زیادی با موضوع اعتماد به نفس در کودکان نوشته شده که دو تا از خوب‌ترین‌هایش را اینجا به صورت اختصاری به شما معرفی می‌کنم.

1. چگونه فرزندان خود را با اعتماد به ‌نفس تربیت کنیم: خانم مریم سلیقه، نویسنده این کتاب، سال‌هاست که در زمینه کودکان و روش‌های صحیح تربیت آن‌ها، فعال است و کتاب‌های زیادی نوشته است. او در این کتاب  به شما آموزش می‌دهد که از نظر روانشناسی به  نقش تأثیرگذار مادران و پدران در شکل‌گیری عزت نفس و اعتماد به نفس کودکان و نوجوانان چیست؟
2. 365 روش برای تقویت اعتماد به نفس در کودکان: یک راهنمای کامل  برای والدینی که شجاعانه مسئولیت شکل دادن زندگی یک کودک را پذیرفته‌اند. نویسنده این کتاب، باربارا آن بارنت و شیلا الیسون هستند. ترجمه این کتاب هم توسط یکی از پرکارترین مترجمین ایرانی مهدی قراچه داغی انجام شده است.

در این جدول، دیگر کتاب‌های اعتماد به نفس برای کودک را معرفی می‌کنیم:

نام کتاب	نام نویسنده	لینک دانلود
501 راه برای بالا بردن اعتماد به نفس کودکان	رابرت دی. رمزی	خرید
سی و دو روش برای تقویت اعتماد به نفس کودکان	محمد بهشتیان	خرید
من از عهده‌اش برمی‌آیم	سوزان جفرز، دونا گراداستین	خرید
روش‌های افزایش عزت نفس و اعتماد به نفس در کودکان و نوجوانان	شمس الدین حسینی و الهام آرام نیا	خرید
اعتماد به نفس کودکان: راهبردهای فرزندپروری کاربردی و موثر	آیلین کندی مور	خرید
جرمی خرگوشه و مسابقه طناب زنی	باربارا دورابتیز	خرید
کایلی کانگوروی کاراته‌باز	باربارا دورابتیز	خرید
زاکاری، گوره خر زبر و زرنگ	باربارا دورابتیز	خرید
الکساندر مورچه خوار در نمایش استعدادیابی	باربارا دورابتیز	خرید
مدرسه بازیگوش‌ها	فاطمه مهرجو	خرید

سخن پایانی مقاله افزایش اعتماد به نفس در کودکان

خب، بالاخره به انتهای مقاله آموزش افزایش اعتماد به نفس کودکان رسیدیم. ما در این مقاله به اهمیت اعتماد به نفس در کودکان اشاره کردیم و گفتیم که راه های افزایش اعتماد به نفس در کودکان چیست؟ به جرات می‌توان گفت این مطلب جامع‌ترین مقاله موجود در وب فارسی است که در مورد اعتماد به نفس کودکان نوشته شده است. البته در مسیر نوشتن این مقاله دیگر دوستانم در تیم نویسندگان بیشتر از یک نفر هم همراه من بودند. اگر نظری در مورد این مقاله دارید، در بخش نظرات منتظر شما هستم. با آرزوی موفقیت.