مدت زیادی است که حس خستگی، ناراحتی و ناامیدی را درون خودمان پنهان کرده‌ایم. با این کار می‌خواهیم برای همه نقش بازی کنیم که چقدر قوی هستیم. ساعت دو شب با وجود اینکه خسته‌ایم فکرهای مزاحم راحتمان نمی‌گذارند و نمی‌توانیم بخوابیم. گوشی را برمی‌داریم و بی‌هدف اینستاگرام را اسکرول می‌کنیم. می‌دانیم باید زود بخوابیم، ورزش کنیم، غذای سالم بخوریم اما هیچ‌کدام را انجام نمی‌دهیم. مشکل ما کمبود اطلاعات نیست. ما می‌دانیم چه کاری درست است اما ذهنمان برای انجام آن به ما کمک نمی‌کند. چاره چیست؟ آیا می‌توان به‌جای این همه درگیری با ذهن، تغییر را از بدن شروع کرد؟
استاد پیام بهرام ‌پور در مصاحبه‌ای با ویم هوف (Wim Hof)، به سراغ همین سوال و مشکلاتی می‌رود که همه ما تجربه کرده‌ایم. ویم هوف به دلیل توانایی زیاد در تحمل سرمای شدید و ثبت رکوردهای عجیب در آب یخ به مرد یخی معروف شده است. این مصاحبه بخشی از پادکست Brain CEO است. نسخه کامل مصاحبه پیام بهرام ‌پور با ویم هوف را می‌توانید از طریق لینک زیر در یوتیوب ببینید.

مشاهده نسخه کامل مصاحبه پیام بهرام پور با ویم هوف در یوتیوب

ویم هوف کیست و چرا به او مرد یخی می‌گویند؟

ویم هوف یک ورزشکار هلندی و سازنده روشی به نام Wim Hof Method است. توانایی زیاد او در تحمل سرمای شدید باعث شده است لقب مرد یخی را بگیرد. ویم هوف توانسته است مدت زیادی در دمای بسیار پایین بماند و حتی با لباس‌های خیلی کم تا ارتفاعات اورست هم برود. پیام بهرام ‌پور در مصاحبه‌اش با او می‌خواهد بداند روش ویم هوف در برابر اضطراب، خستگی و فشارهای واقعی زندگی چه کمکی به ما می‌کند.

روش ویم هوف چیست؟

اولین سوال در مصاحبه پیام بهرام ‌پور با ویم هوف این است که اگر بخواهیم متد Wim Hof را برای کسی که هیچ چیزی از آن نمی‌داند توضیح بدهیم چه بگوییم؟

هوف پاسخ خود را با یک کلمه شروع می‌کند: تنفس.

وقتی پیام بهرام‌ پور می‌گوید همه ما همین حالا هم نفس می‌کشیم، ویم هوف بین نفس‌کشیدن عادی و تمرین آگاهانه تنفس تفاوت می‌گذارد. به گفته او بعضی روش‌های تنفسی می‌توانند روی وضعیت بدن و ذهن اثر بگذارند.
روش ویم هوف روی سه چیز متمرکز است:
• تنفس: استفاده از تنفس به صورت آگاهانه برای تغییر دادن وضعیت جسم و ذهن.
• مواجهه کنترل‌شده با سرما: قرارگرفتن تدریجی در معرض آب سرد یا هوای سرد.
• ذهنیت و تعهد: ماندن در تمرین و فرار نکردن به‌محض احساس سرما و ناراحتی.
ویم هوف می‌گوید این روش ساده است اما به این معنی نیست که انجام دادنش سخت نیست. دوش آب سرد پیچیدگی خاصی ندارد اما لحظه‌ای که آب سرد به بدن می‌خورد ادامه‌دادن سخت می‌شود. بخش اصلی تمرین نیز از همین نقطه شروع می‌شود.

سرما چطور به تمرین ذهن کمک می‌کند؟

ویم هوف در مصاحبه لقب «دوست گرم» را به سرما می‌دهد. این جمله هر کسی را به فکر می‌برد و یک حس عجیب و متناقض ایجاد می‌کند. اما اگر عمیق‌تر به آن فکر کنیم، می‌توانیم منظور او را در همین جمله کوتاه درک کنیم. قبل از اینکه وارد آب سرد شویم ذهن شروع به اعتراض می‌کند. بهانه می‌آورد و به ما می‌گوید در همان شرایط راحت بمانیم. درصورتی که ماندن در آب یخ، این اعتراض ذهنی را قطع می‌کند و فرصتی برای ما ایجاد می‌کند که به جای کلنجار رفتن دائمی با ذهن خود، به بدنمان توجه کنیم. البته قرار نیست این تمرین توان فکرکردن را از ما بگیرد. هدف آن این است که به مغزمان اجازه ندهیم هر فکری را با یک خطر واقعی اشتباه بگیرد. درست است که ماندن در آب سرد خیلی سخت است اما اگر درست و اصولی انجام شود، می‌بینیم که یک سختی موقتی همیشه به معنی خطر نیست.
ویم هوف باور دارد که در تمرین باقی‌ماندن در آب سرد، بعد از اینکه یک شرایط سخت را تجربه می‌کنیم، واکنش اولیه خود را می‌بینیم و بدون اینکه سریع فرار کنیم چند لحظه در آن شرایط می‌مانیم. همین تجربه نگاه ما را به انجام کارهای سخت تغییر می‌دهد و به ما کمک می‌کند کنترل ذهنمان را به دست بگیریم.

آیا دوش آب سرد باعث سرماخوردگی می‌شود؟

پیام بهرام ‌پور در مصاحبه به سوال مخاطبان اشاره می‌کند که گفته بودند آیا دوش آب سرد باعث سرماخوردگی می‌شود؟
ویم هوف در پاسخ به این سوال گفت اگر کسی بدون آمادگی وارد آب خیلی سرد شود، بدن و ذهنش شوکه می‌شوند. بنابراین پیشنهاد کرد که ابتدا با یک دوش معمولی شروع کنید و در انتها به مدت کوتاهی با آب سرد دوش بگیرید. او گفت سرما روی سیستم قلبی‌عروقی، جریان خون، انرژی و مقاومت در برابر فشار روانی اثر دارد. مهم‌ترین نکته‌ای که یک فرد مبتدی برای تمرین ماندن در آب سرد باید رعایت کند این است که این تمرین را به صورت تدریجی انجام دهد. قرار نیست کسی که تجربه‌ای از دوش آب سرد ندارد ناگهان وارد وان یخ شود.

دوش آب سرد در زمان خستگی چه اثری دارد؟

یکی از مخاطبان از پیام بهرام ‌پور پرسیده بود: من همین حالا هم خسته‌ام. چرا باید با حمام یخ زندگی را برای خودم سخت‌تر کنم؟
ویم هوف در پاسخ به این سوال گفت بین سخت‌ترکردن زندگی و تمرین دادن بدن تفاوت بزرگی وجود دارد. از نظر او سرما یک فشار موقتی است که باعث می‌شود بدن واکنش نشان دهد. به همین دلیل بعد از یک حس ناراحتی کوتاه، انرژی بدن بالا می‌رود. او می‌گوید آب سرد سیستم قلبی‌عروقی و محور آدرنال را فعال می‌کند و باعث می‌شود اکسیژن و گردش خون بالا رفته و درنتیجه تمرکز ذهن بیشتر شود.

چطور خودمان را به انجام کارهای سخت عادت دهیم؟

یکی از سؤال‌های اصلی پادکست پیام بهرام پور با ویم هوف درباره انجام کارهایی است که می‌دانیم مفیدند اما انجامشان نمی‌دهیم.
از نظر ویم هوف ذهن فقط فکر کردن نیست. واکنش‌های بدن هم مهم و بخشی از تجربه ما هستند. مشکل ما از جایی شروع می‌شود که فقط با فکرکردن و تصمیم گرفتن در یک کلنجار دائمی با ذهن خودمان گیر می‌کنیم و هیچ وقت دست به عمل نمی‌زنیم. همه ما می‌دانیم باید ورزش کنیم اما درباره زمان مناسب برای انجام دادن آن فکر می‌کنیم. می‌دانیم کارهای عقب افتاده زیادی داریم اما فقط منتظر می‌مانیم تا یک روز انگیزه خودش از راه برسد. می‌دانیم اسکرول کردن اینستاگرام هر روز حالمان را بدتر می‌کند و ما را در حلقه مقایسه گیر می‌اندازد اما باز هم هر روز آن را چک می‌کنیم.
ویم هوف در رابطه با این مسئله که چطور باید خودمان را به انجام کارهای سخت عادت دهیم؟ پیشنهاد می‌کند سعی کنیم تجربه بدنی ایجاد کنیم. وارد آب سرد شویم و به جای فرار و بحث‌کردن با خودمان چند لحظه در آن بمانیم. بعد از این تمرین حس خوب انجام دادن یک کار سخت باعث می‌شود به‌مرور ذهنیت ما تغییر کند و اعتمادمان به توانایی خودمان بیشتر شود.

راهکار ویم هوف برای شکستن چرخه اضطراب

در بخش دیگری از مصاحبه پیام بهرام پور با ویم هوف، او به موقعیتی اشاره می‌کند که برای همه ما آشناست: فردی ساعت دو شب تنها نشسته، خسته و مضطرب است و بدون هدف در شبکه‌های اجتماعی می‌چرخد.
ویم هوف این حال بد را یک اضطراب می‌داند. چون معتقد است فردی که استرس دارد نمی‌تواند بخوابد و نخوابیدن او افکار مزاحم بیشتری را راهی ذهنش می‌کند. او می‌گوید برای بیرون‌آمدن از این چرخه باید جایی آن را متوقف کرد که بهترین روش تنفس عمیق و آرام است. ویم هوف در مصاحبه تمرین ۳۰ بار تنفس و مکث پس از بازدم را پیشنهاد می‌کند که اضطراب و استرس را کم کرده و بدن را به سمت خوابیدن می‌برد. او در این بخش از مصاحبه یک جمله مهم می‌گوید:

“اضطراب هویت تو نیست”

این جمله نشان می‌دهد که هویت فردی ما با حالتی که در آن قرار گرفته‌ایم یکی نیست. یعنی مضطرب‌بودن در یک لحظه به این معنی نیست که تمام وجود ما با اضطراب پر شده است. وضعیت بدن و ذهن می‌تواند تغییر کند که بهترین راه آن تنفس عمیق و آرام است.

وقتی از قوی بودن خسته شده‌ایم چه کنیم؟

یکی دیگر از سوالات مخاطبان و البته سوال خود پیام بهرام پور در این مصاحبه این بود: به کسی که از قوی بودن خسته شده چه می‌گویی؟
ویم هوف در پاسخ به این سوال می‌گوید من از کسی که از قوی بودن خسته شده است نمی‌خواهم قوی‌تر شود. برعکس باید به احساسات خود توجه کند و آن‌ها را سرکوب نکند. او به شرایط ایران و نگرانی پیام بهرام پور برای خانواده‌اش اشاره می‌کند و می‌گوید وقتی اعضای خانواده زیر فشار هستند، فردی که از آن‌ها دور است هم این فشار را حس می‌کند. اما تلاش برای قوی‌ماندن در تمام ساعات روز می‌تواند انسان را فرسوده کند. البته اینکه انسان خودش را دوست داشته باشد و زندگی کند به این معنی نیست که خانواده‌اش را فراموش کرده است. از نگاه او فاصله جغرافیایی ارتباط عاطفی بین اعضای خانواده را از بین نمی‌برد.

ویم هوف درباره فکر خودکشی چه می‌گوید؟

پیام بهرام‌پور از ویم هوف می‌پرسد به کسی که فکر خودکشی دارد و احساس می‌کند دیگر نمی‌تواند ادامه دهد چه می‌گویی؟
ویم هوف علت اصلی فکرکردن به خودکشی را کم‌شدن نیروی زندگی می‌داند. او معتقد است افرادی که به فکر خودکشی می‌افتند اگر در معرض سرما قرار بگیرند بدن و ذهن آن‌ها یک واکنش شدید و حس زنده‌بودن را تجربه می‌کند. البته اگر کسی در معرض آسیب‌زدن به خودش قرار دارد، دوش آب سرد یک کمک حرفه‌ای و اقدام فوری نیست. اما این تمرین برای افرادی که به خودکشی فکر می‌کنند و به دنبال راهی برای از بین‌بردن این فکر مزاحم و ناامیدکننده هستند، مناسب است.

برنامه 10 دقیقه‌ای ویم هوف برای دانش‌آموزان

آخرین سؤال مصاحبه این بود: اگر ویم هوف هر روز فقط ده دقیقه از برنامه تمام مدارس جهان را در اختیار داشت، با این زمان چه می‌کرد؟
او پاسخ داد: یک دقیقه دوش آب سرد و ۹ دقیقه تمرین تنفس.
ویم هوف معتقد است که مدرسه اطلاعات زیادی را وارد مغز دانش‌آموزان می‌کند اما به آن‌ها یاد نمی‌دهد که چطور ذهن و بدنشان را مدیریت کنند. از نظر او تمرین تنفس و ماندن در آب سرد دو ابزار ساده برای ارتباط دوباره بین ذهن و بدن هستند.

اطلاعات بدون عمل کردن چیزی را تغییر نمی‌دهد

بعد از پایان سؤال‌ها، پیام بهرام ‌پور به این مسئله اشاره می‌کند که ما در عصر هوش مصنوعی زندگی می‌کنیم و دسترسی به اطلاعات دیگر کافی نیست. اگر قرار است تغییری در زندگی ایجاد شود باید حداقل یکی از چیزهایی را که یاد گرفته‌ایم اجرا کنیم. بنابراین فقط دانستن فواید ورزش به این معنی نیست که ما هر روز ورزش می‌کنیم. دیدن ده‌ها ویدیو درباره تمرکز به این معنی نیست که ما برای بالا بردن قدرت ذهنمان تلاش می‌کنیم. پس فاصله بین دانستن و تغییر تنها با عمل‌کردن پر می‌شود.

از مصاحبه پیام بهرام ‌پور با ویم هوف چی یاد می‌گیریم؟

مصاحبه پیام بهرام پور با ویم هوف فقط درباره دوش آب سرد نیست. بخش اصلی آن به رابطه بدن و ذهن اشاره می‌کند. ویم هوف می‌گوید برای تغییر ذهنیت همیشه نباید از فکر شروع کرد. گاهی یک تجربه بدنی می‌تواند به مغز نشان دهد که توان تحمل شرایط سخت را داریم. تنفس، مواجهه تدریجی با سرما و ذهنیت سه پایه روش او هستند.