چگونه اصولی و حرفه ای انتقاد کنیم؟

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on telegram
Share on email
Share on whatsapp

سرفصل های مهم این مقاله:

چگونه اصولی و حرفه ای انتقاد کنیم؟

شاید برای شما اتفاق افتاده که از دست همسر، خواهر، برادر یا رفقایتان رفتار نادرستی دیدید و خواستید به او بگویید. اما نه تنها گفتن شما کار را درست نکرده بلکه اوضاع را از آنچه که بود، بدتر هم کرده است!

انتقاد را به مثابه یک تیغ جراحی در نظر بگیرید. اگر بلد نباشید با این تیغ چگونه کار کنید یقینا بیمار شما بهبود که هیچ، بلکه ممکن است  تا پای مرگ هم برود. 

وقتی رفتار طرف مقابل با رفتار مطلوبی که در ذهن ما شکل گرفته متفاوت باشد، لب به انتقاد کردن می‌گشاییم و برای اصلاح رفتار فرد مقابل شروع به انتقاد کردن می کنیم.

چگونه اصولی و حرفه ای انتقاد کنیم؟

هدف از انتقاد کردن چیست؟

با توجه به صحبت‌های بالا، هدف از انتقاد کردن اصلاح رفتار و کردار نادرست طرف مقابل است.

ما گفتیم که انتقاد کردن مثل تیغ جراحی است. اگر نتوانیم از آن درست استفاده کنیم، تبعات جبران ناپذیری را به جا خواهد گذاشت. هیچ انسانی نمی‌تواند بگوید من از انتقاد کردن خوشم میاد. کسی از جراحی شدن خوشش نمیاد و بعضی ها متنفر هم هستند. پس، این کار ما را به عنوان انتقاد کننده خیلی سخت می کند.

از قدیم گفتند: «یک سوزن به خودت بزن، یک جوالدوز به بقیه»

یعنی این سوال را از خودم بپرسم که آیا من دوست دارم مورد نقد قرار بگیرم یا خیر؟ و اینکه  اگر چگونه از من انتقاد کنند استقبال می کنم؟

در این صورت می‌توانیم به جواب مشخصی برسیم.

من خودم به شخصه دوست دارم کسی که از من انتقاد می ‌کند اولا خیلی آرام و مهربان باشد و  در شرایط و مکان درستی باشد و از همه مهم تر فقط رفتاری که باعث اذیتش شده را مورد نقد قرار دهد نه کل شخصیت و حیثیت مرا!

اما قبل از اینکه وارد روش های درست انتقاد کردن شوم، می خواهم باهم بحثی را شروع کنیم با این عنوان: «چه مواردی را باید بررسی و چک کنیم که انتقادمان تاثیرگذاری‌اش بیشتر شود.»

 چون خیلی وقت ها به جای انتقاد روش های دیگری هم وجود دارد. گفتیم که هدف انتقاد اصلاح کردن رفتار نادرست است.

من در زیر نمونه سوال هایی را برای شما می نویسم که می‌توانید قبل از اینکه انتقاد کنید این سوالات رو از خودتان بپرسید:

چگونه اصولی و حرفه ای انتقاد کنیم؟

چگونه اصولی و حرفه ای انتقاد کنیم؟

سوالات:

1-آیا روش دیگری جز انتقاد وجود دارد؟

2-آیا مشکل آن قدر بزرگ است و ارزش انتقاد دارد؟

3-آیا با این انتقاد امکان اصلاح وجود خواهد داشت؟

4-آیا خودمون این مشکل را نداریم؟ این انتقاد به ما وارد نیست؟

5-آیا درست انتقاد کردن را بلد هستیم؟

6-آیا اصلا به ما ارتباطی دارد؟

7-آیا فرد دیگری نمی‌تواند این انتقاد را انجام دهد؟

8-آیا الان زمان و مکان مناسبی برای انتقاد کردن است؟

9-آیا شناخت کافی از فرد دارم که انتقاد می کنم؟

10-لحن من جدی و درست است؟ به صورت شوخی بیان نشود.

11-آیا باعث بی ارزش شدن انتقاد من نمی‌شود؟

12-آیا برای ابراز وجود این کار را می‌کنم؟

این‌ها پیش نیازهای انتقاد کردن هستند که باید همه آنها را قبل از انتقاد کردن بررسی و چک کنیم بعد تصمیم بگیریم که آیا انتقاد کنیم یا نه.

روش درست انتقاد کردن در شش گام

الان که این ها را فهمیدیم اگر جایی لازم شد انتقاد صورت بگیرد به چه صورت می توانیم به شکل درست و اصولی انتقاد کنیم؟

 1-کسب اجازه
2-حُسن جویی یا بیان اشتباه شخصی
3-بیان شخصی بودن نظر
4-انتقاد به رفتار نه شخصیت
5-تبدیل انتقاد به پیشنهاد
6-وقت دادن و اختیار دادن

این شش گام کلیدی به ما کمک می کند تا در صورت لزوم بعد از گذراز پیش نیازهای اعلام شده بتوانیم انتقادهای ارزشمند ومفیدی را مطرح کنیم که احتمال اصلاح در آن بسیار زیاد باشد.

چگونه اصولی و حرفه ای انتقاد کنیم؟

حالا به بررسی هر کدام از این گام ها می پردازیم:

چگونه اصولی و حرفه ای انتقاد کنیم؟

اول: کسب اجازه

اولین قدم برای انتقاد کردن از کسی کسب اجازه هست. ما اول بایستی کسب اجازه کنیم که مطمئن باشیم:

 زمان مناسبی را برای انتقاد انتخاب کردیم.

 ادب خود را نشان داده باشیم..

 و پذیرش انتقاد را بالا برده باشیم

پس از طرف مقابل با ادبیات مناسب و محترمانه ای مثل: می تونم ازتون خواهش کنم یه فرصتی را مشخص کنید تا یک مطلب مهمی را با شما در میان بزارم؟

این بستگی با طرف مقابل شما و خلاقیت جمله بندی و دایره واژگان شما دارد که از چه جمله ای استفاده کنید.

نکته بسیار ریز و مهمی که اینجا وجود دارد این است که در اجازه گرفتن به هیچ عنوان نباید سخنی از انتقاد وسط بیاید وگرنه از اصول درست و حرفه ای انتقاد کردن که اولین گامش کسب اجازه است عدول کردیم و این باعث کاهش تاثیرگذاری خواهد بود.

دوم: حُسن جویی یا بیان کردن اشتباه شخصی

همه ما واقف و آگاه به این مسئله هستیم که شنیدن انتقاد خیلی سخت و دردناک است. و ما اگر ازکسی انتقاد می کنیم ب خاطر این است که دوستش داریم و می خواهیم رفتار درستی داشته باشد و آن را اصلاح کند.

پس بهتر است برای تاثیرگذاری بیشتر اول از ویژگی های مثبت طرف مقابل شروع کنیم و یا از اشتباهاتی که در این مورد خودمان داشتیم مثال بزنیم بعد به بحث مورد انتقاد بپردازیم.

سوم: اعتراف به شخصی بودن نظر

به خاطر اینکه انسان ها روحیه آسیب پذیری دارند بهتر است خیلی نرم ولطیف برخورد کنیم. برای همین منظور سومین گام اصولی و حرفه ای انتقاد کردن اعتراف به شخصی بودن نظرمان است. به این معنی که به طرف مقابلمان می گوییم این چیزی که مطرح می کنم کاملا نظر شخصی من است و ممکن است خطا و نادرست باشد. این باعث می شود گارد کمتری نسبت به انتقاد وارد شده بگیرد و از طرفی احتمال پذیرش را بالا ببرد.

چهارم: بیان به رفتار نه شخصیت

از دیگر گام های مهم دیگر انتقاد به رفتار مشخص طرف مقابل است نه به شخصیت آن. اگر ما شخصیت طرف مقابل را به بوته نقد بکشیم روح و روان یک انسان را با تیغ جراحی مجروح کردیم که خوب شدنش دست ما نیست و ممکن است مدت های زیادی تاثیر منفی و مخرب بزارد. 

کلمات همیشه و هرگز دشمن انتقاد کردن هستند. اگر ما بگوییم توهمیشه بداخلاقی و یا تو هرگزبه فکر پیشرفت شرکت نیستی احتمال تاثیرگذاری را تا حد زیادی کاهش می دهد. ما باید به رفتاری که می خواهیم اصلاح شود اشاره می کنیم.

یادمان باشد اگر انتقاد به شخصیت فرد باشد، کسی نمی تواند شخصیت خود را عوض کند اما اگر انتقاد به رفتار شخص باشد تغییر رفتار به آسانی ممکن می شود.

پنجم: تبدیل انتقاد به پیشنهاد

نکته مهم دیگری که باید در انتقاد کردن رعایت کنیم و اگر بتوانیم عملی سازیم به شدت امکان تاثیرگذاری را بیشتر خواهد کرد و آن تبدیل انتقاد به پیشنهاد است.

مثلا به جای اینکه بگوییم: «تو همیشه دیر میای سرجلسه» می توانیم بگوییم: «بهتره طوری برنامه ریزی کنی که بتونی سرتایم برسی.» و یا به جای اینکه بگیم: «تو همیشه به من بی توجهی»، می‌توانیم بگوییم: «می توانستی به من بیشتر توجه کنی.»

هر چقدر ما در تبدیل انتقاد به پیشنهاد ماهرتر عمل کنیم به همان اندازه هم امکان تاثیرگذاری را افزایش دادیم.

ششم: وقت دادن و اختیار دادن

آخرین قدم در انتقاد کردن اصولی و حرفه ای فرصت و اختیار دادن به طرف مقابلمان است. با جملاتی مثل: «حالا این نظر من بود و ممکنه درست نباشد، شما هم درموردش کمی فکر کن و هرطور که صلاح دیدی اقدام کن.»

این باعث می شود طرف گارد کمتری بگیرد و احتمال اعتماد به حرف ما واصلاح رفتارش چندین برابر می شود.

نکته نهایی که می خواهم در تکمیل انتقاد کردن اصولی و حرفه ای متذکر بشوم این است که به شدت باید مراقب لحن صحبت کردنمان باشیم. لحن بسیار حائز اهمیت است. بایستی لحنی آرام و جدی و مهربانانه داشته باشیم تا هر چه بیشتر نفوذپذیری و امکان اصلاح را بیشتر کنیم.

چگونه اصولی و حرفه ای انتقاد کنیم؟


در مورد انتقاد کردن، این مقالات را هم حتماً‌بخوانید:

انتقاد سازنده – چطور انتقاد کنیم؟

دانلود فایل صوتی آموزش انتقاد کردن

هفت خان انتقاد کردن  (تکه طلایی از کتاب تیغ)

9 دلیل جالب برای اینکه «چرا مورد انتقاد قرار گرفتن خوب است؟»


کتاب تیغ، جزو معدود کتاب‌هایی که در مورد مهارت بسیار مهمی مثل «انتقاد کردن» آموزش‌های مفصل و جذابی دارد:

کلیک کنید و در مورد این کتاب بیشتر بدانید:

 خرید کتاب تیغ 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اسکرول به بالا