تقریباً همه ما با فیلم‌ها و سریال‌های دوبله‌شده خاطرات زیادی داریم. چیزی که این خاطرات را ماندگارتر کرده، صدای گرم و دل‌نشین دوبلورهایی مثل منوچهر والی‌زاده، ناصر طهماسب یا حسین عرفانی است. تن صدای جذاب آن‌ها، گاهی حتی از خود نقش‌آفرینی بازیگران هم تأثیرگذارتر بوده است.

به بخشی از کار دوبلورهای مشهور ایران در این کلیپ 8 دقیقه ای نگاه کنید:

اما ماجرا فقط به دنیای فیلم و دوبله محدود نمی‌شود. اگر دقت کنیم، در اطرافمان هم همیشه افرادی هستند که صدای خوبی دارند. شاید با خودمان فکر کرده‌ایم: چیکار کنم صدام قشنگ بشه؟ یا چطور صدای خوبی داشته باشیم؟ حتی گفت‌وگو با این افراد، فارغ از محتوای صحبت، حس خوبی در ما ایجاد می‌کند. دلیلش کاملاً مشخص است: صدای زیبا، یک عامل مهم برای برقراری ارتباط مؤثر و لذت‌بخش است.

چطور تن صدای جذاب داشته باشیم؟

اگر موافق باشید، برویم به سراغ نکاتی در مورد داشتن صدای جذاب و گیرا!

در دسترس ترین چیزی که برای داشتن صدایی خوب نیاز داریم، تمرین و به‌کارگیری همین توصیه‌های کوچک است؛ بنابراین اگر می‌خواهید تن صدای جذاب داشته باشید به نکات زیر دقت و آن‌ها را تمرین کنید:

تمرین برای داشتن صدای زیبا

اگر می‌پرسید چگونه صدای خود را زیبا کنیم، خبر خوب این است که با تمرین‌های منظم و اصولی می‌توان صدایی دل‌نشین‌تر و حرفه‌ای‌تر داشت. در ادامه چند تمرین کاربردی معرفی می‌کنیم که به شما کمک می‌کند صدایی خوش‌طنین و گوش‌نواز داشته باشید.

۱. کشش صدای حروف برای تقویت طناب صوتی
یک حرف صدادار مانند «آ»، «او» یا «ای» را با یک نفس عمیق، به‌آرامی و بدون قطع شدن بکشید. این تمرین کمک می‌کند تا طناب‌های صوتی قدرت بیشتری پیدا کنند و صدای شما پخته‌تر شنیده شود.

اگر در صحبت‌هایتان با تکیه‌کلام یا صدای “اِ” مواجه می‌شوید، مقاله حذف تکیه کلام و صدای اِ هنگام صحبت کردن یک راه‌حل حرفه‌ای و تمرینی ارائه می‌دهد.

۲. تمرین زمزمه کنترل‌شده
دهانتان را کمی باز نگه دارید و یک جمله را با صدای بسیار آرام و زمزمه‌وار بخوانید. سپس همان جمله را با صدایی واضح و معمولی تکرار کنید. این تمرین باعث می‌شود صدایتان را بهتر کنترل کنید و دامنه آن را گسترش دهید.

۳. تغییر تدریجی گام صدا
حرف صداداری مثل «آ» را ابتدا با صدای بم شروع کنید و به‌آرامی به سمت صدای زیر ببرید. سپس برعکس عمل کنید. اگر به دنبال پاسخ برای «چطور تن صدای جذاب داشته باشیم» هستید، این تمرین یک پیشنهاد کاربردی است.

۴. لرزش لب‌ها برای گرم کردن صدا (Lip Trill)
لب‌ها را به‌هم بچسبانید و با فشار هوا آن‌ها را بلرزانید. مثل وقتی که کودکانه صدای «ببببب» ایجاد می‌کنیم. این تمرین عضلات صوتی را بدون آسیب فعال می‌کند و برای گرم‌کردن صدا قبل از صحبت یا خواندن عالی است.

۵. لرزش زبان برای افزایش انعطاف تلفظ (Tongue Trill)
با نوک زبان صدای «ررررر» تولید کنید. این تمرین نه تنها به افزایش روانی تلفظ کمک می‌کند، بلکه انعطاف‌پذیری زبان را هم بالا می‌برد و برای کسانی که می‌پرسند چگونه خوش صدا شویم، بسیار مفید است.

۶. تمرین تقویت وضوح با حروف انفجاری
چندین بار حروفی مثل “پ”، “ت”، “ک”، “ب”، “د” و “گ” را با شدت و تمرکز روی خروج هوا ادا کنید. این تمرین به شفافیت بیان کمک می‌کند و ادای واضح‌تر کلمات را ممکن می‌سازد.

اگر تلفظ دقیق و درست کلمات فارسی برایتان اهمیت دارد، مطالعه مقاله آموزش تلفظ کلمات فارسی به صورت درست درست کمک بزرگی به وضوح گفتارتان می‌کند.

۷. تمرین گفتاری با جملات ریتم‌دار
از ضرب‌المثل‌ها، اشعار کوتاه یا جمله‌های آهنگین کمک بگیرید و آن‌ها را با یک ریتم خاص تکرار کنید. این کار به هماهنگی بین نفس‌گیری، لحن صدا و ریتم صحبت کمک زیادی می‌کند.

۸. تمرین با مانع دهانی برای تقویت وضوح گفتار
یک توپ سبک یا چوب پنبه را میان دندان‌ها بگذارید و یک متن ساده را بخوانید. سپس همان متن را بدون مانع و با دقت تکرار کنید. این روش به باز شدن دهان، تقویت عضلات گفتاری و افزایش وضوح بیان کمک می‌کند.

۹. تمرین تنوع موقعیت‌های بدنی در گفتار
یک متن کوتاه را در حالت‌های مختلف بخوانید: ایستاده، نشسته، در حال راه رفتن یا حتی کمی خم‌شده. این تمرین برای کسانی مفید است که می‌پرسند چگونه صدای خوبی داشته باشیم و به دنبال کنترل بهتر صدا در موقعیت‌های واقعی هستند.

۱۰. تمرین فریاد کنترل‌شده در طبیعت
اگر مکان مناسبی دارید (مثلاً دل کوه یا فضای باز خلوت)، یک متن دو صفحه‌ای همراه ببرید و آن را با حداکثر قدرت صدای خود بخوانید. چندین بار تکرار این تمرین باعث می‌شود وسعت صدایتان بیشتر شود و جرئت گفتار پیدا کنید. این تمرین ساده و در عین حال مؤثر، راهکار مناسبی برای پاسخ به پرسش «چطور تن صدای جذاب داشته باشیم» است.

برای کسانی که به دنبال تمرین‌های عملی و مرحله‌به‌مرحله هستند، مقاله تمرینات صداسازی | 9 تکنیک، نکات طلایی همراه با ویدیو و صوت  یک منبع کامل و کاربردی است.

۱۱. تمرین تلفظ دقیق و شفاف کلمات
اگر می‌پرسید چگونه صدای خوبی داشته باشیم، یکی از کلیدی‌ترین نکات، واضح صحبت کردن است. حین گفتار، دهان را کامل باز کنید و کلمات را با دقت و بدون عجله ادا کنید. این کار نه‌تنها به زیبایی صدا کمک می‌کند، بلکه در کاهش لکنت یا اشکالات گفتاری هم بسیار مؤثر است.

۱۲. تمرین تنفس دیافراگمی (شکمی)
نفس عمیق از شکم، پایه صدایی قوی و مطمئن است. برخلاف نفس‌گیری سطحی از سینه، تنفس شکمی باعث کنترل بهتر صدا، آرامش و پایداری لحن می‌شود. با تمرین مداوم این مدل تنفس، خیلی زود متوجه می‌شوید که چطور تن صدای جذاب داشته باشیم.

۱۳. بالا و پایین بردن تُن صدا برای جلوگیری از یکنواختی
لحن یکنواخت و بدون تغییر، حتی اگر صدای خوبی داشته باشید، شنونده را خسته می‌کند. برای اینکه صدایتان زنده، پرانرژی و تأثیرگذار باشد، حین خواندن یا صحبت، لحن خود را تغییر دهید و روی کلمات مهم تاکید کنید.

۱۴. گرم کردن صدا پیش از صحبت
همان‌طور که ورزشکاران بدن خود را گرم می‌کنند، صدا هم پیش از استفاده نیاز به آماده‌سازی دارد. حرکات ساده‌ای مثل زمزمه، خمیازه مصنوعی یا تمرین‌های آوایی کوتاه، کمک می‌کند صدا بدون فشار و طبیعی‌تر شنیده شود.

به فایل صوتی کوتاه زیر از محمد پیام بهرام پور توجه کنید تا یاد بگیرید چطور صدای خود را گرم و جذاب کنید:

۱۵. تمرین با ضبط صدا و بازبینی
خیلی از ما با شنیدن صدای ضبط‌شده خودمان احساس غریبی می‌کنیم. اما این روش یکی از مؤثرترین راه‌ها برای کشف نقاط ضعف صدا و اصلاح آن‌هاست. اگر می‌خواهید بدانید چگونه صدایمان را زیبا کنیم، این تمرین را جدی بگیرید.

۱۶. کنترل لهجه برای افزایش تاثیرگذاری
داشتن لهجه، نقص نیست. اما اگر حس می‌کنید لهجه‌تان باعث می‌شود بخشی از مخاطب نتواند خوب با صدای شما ارتباط برقرار کند، تمرین‌های تغییر لهجه می‌توانند کمک‌تان کنند. این کار به درک بهتر صحبت‌هایتان کمک کرده و صدایتان را قابل فهم‌تر می‌کند.

اگر دنبال جزئیات بیشتری هستید که به شما نشان دهد چگونه صدای خوب و قدرتمندی داشته باشیم؟ این مقاله دقیقاً همان راهنمایی است که نیاز دارید.

تمرین سخنرانی برای زیبا به نظر رسیدن صدا

داشتن صدای زیبا فقط به جنس صدا مربوط نمی‌شود، بلکه نحوه سخن گفتن در جمع، نقش مهمی در جذابیت آن دارد. اگر می‌خواهید بدانید چگونه خوش صدا شویم در حالی که در حال سخنرانی یا صحبت در جمع هستید، تمرین‌های زیر به شما کمک می‌کنند صدایی تاثیرگذارتر و دلنشین‌تر داشته باشید.

۱. تمرین آغازهای متنوع برای شروع سخنرانی
برای اینکه قدرت شروع مؤثر داشته باشید، یک موضوع ساده انتخاب کنید و سه نوع مقدمه متفاوت برای آن بنویسید: یکی رسمی، یکی دوستانه و یکی داستان‌محور. این تمرین باعث می‌شود با هر مخاطبی راحت‌تر ارتباط بگیرید.

۲. تمرین نگاه سه‌نقطه‌ای برای ارتباط چشمی
سه نقطه فرضی (چپ، مرکز، راست) در فضای روبرو تعیین کنید و هنگام تمرین سخنرانی، نگاه‌تان را میان آن‌ها جابجا کنید. این کار باعث می‌شود صدایتان در جمع متعادل‌تر، با اعتمادبه‌نفس‌تر و مؤثرتر شنیده شود.

۳. تمرین با استفاده از کلمات کلیدی
یک لیست از ۵ تا ۷ واژه کلیدی درباره موضوع سخنرانی تهیه کنید. سپس تلاش کنید فقط با نگاه به این کلمات، یک دقیقه صحبت کنید. این تمرین برای کسانی که می‌خواهند بدانند چطور تن صدای جذاب داشته باشیم، بسیار مفید است زیرا به افزایش تسلط ذهنی و بداهه‌گویی کمک می‌کند.

۴. تمرین سکوت مؤثر بین جملات
بعد از هر جمله مهم، چند ثانیه مکث کنید. این مکث باعث می‌شود شنونده فرصت جذب بهتر مطالب را داشته باشد و صدای شما با وقارتر و تأثیرگذارتر به نظر برسد.

۵. تمرین خلاصه‌سازی پیام
یک متن کوتاه بخوانید و آن را در سه جمله با صدای بلند و واضح برای خود یا دیگران بازگو کنید. این تمرین کمک می‌کند اصل پیام را بهتر منتقل کنید و از حاشیه‌روی در کلام جلوگیری شود.

۶. تمرین گفتار از زوایای دید متفاوت
یک موضوع مشخص انتخاب کنید و یک‌بار از دیدگاه موافق و بار دیگر از دیدگاه مخالف درباره آن صحبت کنید. این تمرین ذهن شما را برای پاسخ‌گویی سریع‌تر و انعطاف‌پذیری کلامی آماده می‌کند و کمک می‌کند چگونه خوش صدا شویم در موقعیت‌های جدی یا چالشی.

۷. تمرین زمان‌بندی در سخنرانی
برای هر بخش از سخنرانی‌تان زمان مشخصی تعیین کنید و با استفاده از تایمر تمرین کنید که مطلب را در همان زمان کامل بیان کنید. این کار نه‌تنها تمرکز شما را بالا می‌برد، بلکه باعث می‌شود از پراکنده‌گویی پرهیز کرده و صدایتان حرفه‌ای‌تر شنیده شود.

۸. صحبت کردن آرام و شمرده با ریتم مناسب
یکی از عواملی که باعث می‌شود دیگران بهتر به شما گوش دهند، سرعت و وضوح صحبت کردن است. سرعت ایده‌آل بین ۱۲۰ تا ۱۶۰ کلمه در دقیقه است. تمرین کنید که در این بازه حرف بزنید؛ نه خیلی تند و نه بیش از حد کند. این تمرین پایه‌ای برای اینکه چطور تن صدای جذاب داشته باشیم محسوب می‌شود.

۹. تمرین‌های آینه‌ای برای تاثیرگذاری بیشتر صدا
در مقابل آینه بایستید و ضمن تماشای حرکات صورت و دهان، چند تمرین ساده انجام دهید:

• دهانتان را کاملاً باز کنید و چندین بار خمیازه مصنوعی بکشید.
• با صدای «آه» کار کنید و به تدریج تن صدا را تغییر دهید.
• با حروف مشابه، تلفظ‌های مختلف را تمرین کنید تا چرخش زبان و وضوح کلمات بهتر شود.
• ریه‌ها را با هوا پر کنید، ۱۵ ثانیه نگه دارید و سپس تخلیه کنید.

۱۰. لبخند هنگام سخن گفتن؛ راز صداهای دلنشین
لبخند ساده می‌تواند لحن صدای شما را گرم‌تر، صمیمی‌تر و دل‌نشین‌تر کند. نیازی به خنده‌ای آشکار نیست، یک لبخند ملایم کافی‌ست تا تن صدای شما برای مخاطب خوشایندتر شود. البته در مواقع رسمی یا جدی، این لبخند باید متناسب با موقعیت باشد تا تاثیر خود را از دست ندهد.

در مسیر تقویت صدا و فن بیان، بهتر است با اصول پایه هم آشنا باشید؛ مقاله سخنوری چیست؟ (اصول سخنوری و فن بیان) به‌خوبی این پایه‌ها را برای شما ترسیم می‌کند.

آیا صدای زیبا یک استعداد ذاتی است؟

این پرسش که چطور تن صدای جذاب داشته باشیم یا اصلاً آیا چنین صدایی ارثی است، ذهن خیلی‌ها را درگیر کرده است. واقعیت این است که بله، بخشی از جذابیت صدا می‌تواند ژنتیکی باشد. اما این به هیچ‌وجه به این معنا نیست که دیگران نمی‌توانند صدای خود را بهتر کنند. همان‌طور که با تمرین می‌توان بدن را قوی کرد، صدا هم قابل تقویت و تغییر است.

اگر بخواهیم بدانیم چگونه صدای خود را زیبا کنیم، اولین گام، شناخت ویژگی‌های یک صدای خوب و تفاوت آن با صدای نامناسب است.

اگر می‌خواهید با کمک تمرین‌های دقیق، لحن گفتار خود را بهتر و تاثیرگذارتر کنید، حتماً نگاهی به مقاله شش تمرین لحن صحبت در فن بیان بیندازید.

مقایسه ویژگی‌های صدای خوب و صدای بد

برای درک بهتر اینکه چگونه صدایمان را زیبا کنیم، ابتدا باید با خصوصیات صداهای دل‌نشین و آزاردهنده آشنا شویم. در جدول زیر، به این ویژگی‌ها پرداخته‌ایم:

ویژگی‌ها	صدای خوب	صدای بد
شفافیت و وضوح	شفاف، رسا، واضح و بدون گرفتگی	مبهم، گرفته یا دارای اختلال
گوش‌نوازی	دل‌نشین و غیرخسته‌کننده برای شنونده	خشن، گوش‌خراش یا خسته‌کننده
طبیعی بودن	نزدیک به صدای واقعی خود فرد، نه تقلیدی	تقلید از دیگران، مصنوعی یا ساختگی
انعطاف‌پذیری در بیان	توانایی تغییر تن صدا و تأکید بر کلمات	یکنواخت و بدون تنوع
مقبولیت اجتماعی	مورد توجه اکثر افراد، قابل‌قبول در تعاملات اجتماعی	وابسته به سلیقه، اما اغلب نامطلوب یا نامتناسب با موقعیت‌های رسمی

البته نباید فراموش کنیم که این معیارها نسبی هستند. گاهی حتی یک صدای خش‌دار هم می‌تواند بسیار پرطرفدار باشد؛ نمونه‌اش محسن چاوشی. پس اگر می‌پرسید چیکار کنم صدام قشنگ بشه، بهتر است اول از همه به صدا و لحن طبیعی خودتان احترام بگذارید، آن را بشناسید و روی ارتقا و توسعه‌اش تمرکز کنید.

چگونه صدای کلفت داشته باشیم

برای پاسخ به این سؤال که چگونه صدای کلفت داشته باشیم، باید بدانیم صدا تحت تأثیر عوامل فیزیولوژیکی، عادت‌های تنفسی و نوع تمرین‌هایی است که انجام می‌دهیم. در ادامه چند راهکار کاربردی را به‌صورت بولت‌وار بررسی می‌کنیم:

• تنفس دیافراگمی را تمرین کنید
  صدای بم و کلفت از تنفس عمیق از شکم حاصل می‌شود. با تمرکز بر تنفس شکمی، فشار کمتری بر تارهای صوتی وارد می‌شود و صدا عمیق‌تر شنیده می‌شود.
• تمرین با حروف صدادار بم
  حروفی مثل «او» یا «آ» را با تُن پایین و کشیده ادا کنید. این تمرین به شما کمک می‌کند کنترل بیشتری بر دامنه بم صدایتان پیدا کنید.
• از زمزمه بم استفاده کنید
  در محیطی آرام، چند دقیقه با صدای بسیار پایین و بم زمزمه کنید. این تمرین کمک می‌کند تارهای صوتی به ارتعاشات پایین‌تر عادت کنند.
• صدای خود را ضبط و تحلیل کنید
  جملاتی را با تُن بم بخوانید و ضبط کنید. گوش دادن به این ضبط‌ها به شما بازخورد می‌دهد که آیا صدای شما به سمت کلفت شدن رفته یا نه.
• از تقلید صدا استفاده نکنید
  سعی نکنید صدای دیگران را به‌طور مصنوعی کلفت کنید. این کار فقط به تارهای صوتی آسیب می‌زند و نتیجه موقتی دارد.
• تمرین گام پایین با موسیقی
  آهنگ‌هایی با صدای خواننده بم انتخاب کنید و با آن‌ها هم‌خوانی کنید. این کار به تدریج دامنه صدای شما را به سمت تُن پایین می‌برد.
• پرهیز از صحبت کردن با گلوی خشک
  همیشه پیش از تمرین صدا یا صحبت طولانی، آب کافی بنوشید. صدای خشک و فشار بر حنجره، مانع تولید صدای کلفت و قوی می‌شود.

چگونه صدای نازک و دخترانه داشته باشیم

اگر به دنبال این هستید که چگونه صدای نازک و دخترانه داشته باشیم، چند تمرین و نکته ساده می‌تواند به طبیعی‌تر شدن این نوع صدا کمک کند:

• تنفس سطحی از سینه انجام دهید
  برخلاف تنفس شکمی، تنفس سینه‌ای به ایجاد صدای نازک‌تر کمک می‌کند.
• لحن را بالا ببرید
  هنگام صحبت، تُن صدا را کمی بالاتر ببرید و روی کلمات با ظرافت بیشتری تاکید کنید.
• استفاده از حروف کشیده و لطیف
  هنگام حرف زدن، کلمات را با نرمی و کشش ملایم ادا کنید.
• لبخند ملایم هنگام صحبت
  لبخند به صدا گرما و لطافت می‌دهد و آن را زنانه‌تر می‌کند.
• تلفظ لطیف و ملایم داشته باشید
  از ادای تند و خشن پرهیز کنید. صدای آرام، شمرده و دقیق به صدای شما لطافت می‌دهد.
• تمرین با صداهای زیر موسیقی
  آهنگ‌هایی با صدای خوانندگان زن را تقلید کنید تا لحن نازک‌تری پیدا کنید.
• استفاده از آینه برای کنترل حالت چهره و صدا
  با نگاه به آینه تمرین کنید و سعی کنید صدای خود را با حالات صورت هماهنگ‌تر و ملایم‌تر کنید.

چه بخوریم تا صدای خوبی داشته باشیم

برای اینکه بدانیم چه بخوریم تا صدای خوبی داشته باشیم، رعایت تغذیه مناسب یکی از عوامل مؤثر در حفظ سلامت تارهای صوتی است. در ادامه چند پیشنهاد تغذیه‌ای به‌صورت بولت‌وار و تک‌جمله‌ای آورده‌ایم:

• آب ولرم بنوشید تا تارهای صوتی همیشه مرطوب و نرم بمانند.
• چای سبز بدون قند بنوشید تا گلو آرام و بدون التهاب بماند.
• زنجبیل تازه یا دمنوش آن، به کاهش گرفتگی صدا کمک می‌کند.
• عسل طبیعی همراه آب گرم یا لیمو باعث نرمی صدا و کاهش خش می‌شود.
• سیب به دلیل خاصیت پاک‌کنندگی گلو، برای صدای خوب بسیار مفید است.
• بادام خام با روغن طبیعی‌اش به تقویت صدا کمک می‌کند.
• سوپ‌های سبک و گرم، حنجره را آرام کرده و صدای شفاف‌تری ایجاد می‌کنند.
• از خوردن غذاهای خیلی سرد یا خیلی داغ بپرهیزید تا گلو تحریک نشود.
• خوراکی‌های ضد التهاب مثل زردچوبه، به سلامت صدای شما کمک می‌کنند.

چه نخوریم تا صدای خوبی داشته باشیم 

برای اینکه بدانیم چه نخوریم تا صدای خوبی داشته باشیم، باید از خوراکی‌هایی که به تارهای صوتی آسیب می‌زنند یا باعث التهاب گلو می‌شوند، دوری کنیم. در ادامه چند مورد مهم را به‌صورت بولت‌وار و تک‌جمله‌ای آورده‌ایم:

• از نوشیدنی‌های خیلی سرد خودداری کنید چون باعث گرفتگی و خش‌دار شدن صدا می‌شوند.
• خوراکی‌های خیلی شیرین مثل شیرینی و شکلات می‌توانند ترشحات گلو را افزایش دهند و صدا را تیره کنند.
• نوشابه‌های گازدار باعث تحریک تارهای صوتی و تولید بلغم می‌شوند.
• غذاهای چرب و سرخ‌کردنی، عملکرد طبیعی حنجره را کاهش می‌دهند.
• ادویه‌جات تند مانند فلفل و کاری می‌توانند باعث تحریک گلو و سوزش در صدا شوند.
• قهوه و کافئین زیاد، گلو را خشک می‌کنند و صدای شفاف را کاهش می‌دهند.
• لبنیات پرچرب می‌توانند باعث افزایش خلط در گلو و کاهش وضوح صدا شوند.
• خوراکی‌های بسیار ترش مانند لیمو ترش یا سرکه، ممکن است به حنجره آسیب بزنند.

برای رسیدن به صدایی شفاف و قوی، باید به خوراکتان هم توجه کنید؛ مقاله تغذیه مناسب برای صدا سازی و فن بیان دقیقاً به همین موضوع پرداخته است.

درنهایت…

داشتن تن صدای جذاب فقط یک ویژگی ذاتی نیست، بلکه مهارتی است که با تمرین، آگاهی و توجه به جزئیات قابل تقویت است. اگر همیشه از خودمان می‌پرسیم چیکار کنیم صدامون قشنگ بشه، باید بدانیم مسیر رسیدن به یک صدای خوش‌طنین از رعایت چند اصل ساده آغاز می‌شود. تمرین‌های منظم صدا‌سازی، استفاده از تکنیک‌های صحیح نفس‌گیری، اصلاح شیوه تلفظ و توجه به نوع گفتار در جمع، به ما کمک می‌کند صدایی رساتر و تأثیرگذارتر داشته باشیم. علاوه بر آن، تغذیه مناسب و پرهیز از خوراکی‌های آسیب‌زننده به تارهای صوتی نیز نقش مؤثری در حفظ کیفیت صدا دارد. با رعایت همین نکات، می‌توانیم به‌تدریج لحن گفتار خود را تقویت کرده و صدایی داشته باشیم که نه‌تنها شنونده را جذب کند، بلکه اعتمادبه‌نفس ما را نیز بالا ببرد. مسیر یادگیری جذاب و نتیجه آن شنیدنی خواهد بود.