در سال‌های اخیر با افزایش بی‌سابقه نرخ تورم در ایران که طبق آمار رسمی در سال ۱۴۰۲ به بیش از ۴۵ درصد رسید، قدرت خرید مردم به‌شدت کاهش یافته است. در چنین شرایطی، نگهداری پول نقد یکی از پرریسک‌ترین انتخاب‌هاست. اینجاست که پرسش مهمی مطرح می‌شود: در زمان تورم چه بخریم؟ یا به طور دقیق‌تر، بهترین سرمایه‌ گذاری در زمان تورم چیست؟ در این مقاله تلاش می‌کنیم با بررسی گزینه‌های مختلف، به شما کمک کنیم تا در دوران بی‌ثباتی اقتصادی، تصمیمات مالی هوشمندانه‌تری بگیرید و ارزش دارایی‌های خود را حفظ کنید.

تورم چیست و چگونه بر دارایی‌ها تأثیر می‌گذارد؟

تورم به زبان ساده یعنی افزایش مداوم سطح عمومی قیمت کالاها و خدمات در یک بازه زمانی مشخص. وقتی تورم بالا می‌رود، قدرت خرید پول کاهش می‌یابد؛ به این معنا که با مقدار مشخصی پول، کالاها و خدمات کمتری می‌توان خرید. بر اساس اعلام بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، نرخ تورم سال ۱۴۰۱ در ایران به 46.5 درصد رسید؛ یعنی کالایی که سال گذشته ۱۰۰ میلیون تومان بود، حالا بیش از ۱۴۶ میلیون تومان قیمت دارد، بدون آن‌ که کیفیت یا ارزش ذاتی آن تغییر کرده باشد.

تأثیر تورم بر دارایی‌ها بسیار گسترده است. پول نقد به‌سرعت ارزش خود را از دست می‌دهد و پس‌اندازهای ریالی عملاً کوچک‌تر می‌شوند. حتی اگر حقوق افراد افزایش یابد، معمولاً این افزایش با سرعت رشد تورم هم‌خوانی ندارد و در بلندمدت راه‌حلی ناپایدار محسوب می‌شود.

تورم یعنی افزایش مداوم قیمت کالاها و خدمات در طول زمان و در نتیجه، کاهش قدرت خرید پول. برای مثال، فرض کنید یک پاکت شیر در سال ۱۳۹۸ حدود ۳,۰۰۰ تومان قیمت داشت، اما در سال ۱۴۰۳ همان پاکت شیر حدود ۱۵,۰۰۰ تومان شده است. این یعنی اگر در گذشته با ۳۰,۰۰۰ تومان می‌توانستید ۱۰ پاکت شیر بخرید، حالا با همان مبلغ فقط ۲ پاکت شیر می‌خرید. در واقع، پول همان است، اما ارزش و قدرت خرید آن کمتر شده است. این ساده‌ترین توضیح برای تأثیر تورم بر زندگی روزمره است. (منبع: The Times)

لازم به ذکر است که برای آشنایی بیشتر با مباحث هوش مالی و استقلال مالی، می‌توانید به مقالات لینک شده مراجعه کنید.

در زمان تورم چه بخریم؟

وقتی تورم افزایش می‌یابد و ارزش پول کاهش پیدا می‌کند، نگهداری دارایی به شکل نقدی یا سپرده بانکی، عملاً نوعی زیان محسوب می‌شود. در چنین شرایطی، سؤال کلیدی این است: در زمان تورم چه بخریم؟ پاسخ این پرسش را باید در مفهوم مهمی به نام پوشش تورمی (Inflation Hedge) جست‌وجو کرد.

دارایی‌های پوشش تورمی به آن دسته از سرمایه‌گذاری‌ها گفته می‌شود که ارزش ذاتی خود را در برابر کاهش قدرت خرید ارزهای رایج، حفظ می‌کند. این دارایی‌ها معمولاً کمیاب، باارزش، قابل‌معامله و مستقل از ارز ملی هستند. ارزش آن‌ها یا به نسبت تورم افزایش می‌یابد، یا نسبت به پول ملی دیرتر افت می‌کند. (منبع: Investopedia)

ویژگی‌های اصلی دارایی‌های مناسب برای دوران تورم عبارت‌اند از:

• محدود بودن یا کمیابی؛ مانند طلا یا زمین که عرضه آن‌ها محدود است.
• امنیت نسبی در بلندمدت؛ مخصوصاً در اقتصادهایی با تورم مزمن یا بی‌ثباتی ارزی.
• نقدشوندگی نسبی؛ برخی از آن‌ها (مثل طلا یا سهام) به‌راحتی قابل‌تبدیل به پول نقد هستند.
• حفظ ارزش در برابر کاهش ارزش پول؛ این دارایی‌ها برخلاف پول نقد، با تورم کاهش نمی‌یابند.
• وابستگی کمتر به پول ملی؛ دارایی‌هایی مانند طلا که قیمت جهانی و بازار جهانی جداگانه دارند.
• رشد هم‌جهت با نرخ تورم یا حتی سریع‌تر: معمولاً قیمت این دارایی‌ها در زمان بی‌ثباتی اقتصادی بالا می‌رود.

نکته جالب اینجاست که برخی دارایی‌ها (حتی اگر از نظر بنیادی ارزش بالایی نداشته باشند) به‌خاطر هجوم سرمایه‌گذاران در دوران تورم، قیمتشان حفظ می‌شود یا افزایش می‌یابد؛ این یعنی مکانیزم پوشش تورمی در بعضی موارد، خودتحقق‌پذیر است.

به‌عنوان‌مثال، فرض کنید در ابتدای سال ۱۴۰۱ شما ۲۰۰ میلیون تومان در اختیار داشتید. اگر این پول را به‌صورت نقد نزد خود نگه می‌داشتید، باتوجه‌به تورم حدود ۴۵ درصدی آن سال، قدرت خرید واقعی شما تا پایان سال تقریباً به ۱۱۰ میلیون تومان کاهش پیدا می‌کرد.

اما اگر همان مبلغ را صرف خرید طلا می‌کردید (مثلاً سکه امامی که در ابتدای سال حدود ۱۲ میلیون تومان بود) می‌توانستید حدود ۱۶ عدد سکه بخرید. تا پایان سال، قیمت هر سکه به حدود ۲۳ میلیون تومان رسید. در این شرایط، دارایی شما به ۳۶۸ میلیون تومان افزایش می‌یافت؛ یعنی نه‌تنها ارزشش را حفظ می‌کرد، بلکه همگام با تورم رشد نیز می‌کرد! این یعنی طلا به‌عنوان یک پوشش تورمی عمل کرده و از کاهش قدرت خرید شما جلوگیری کرده است؛ چیزی که پول نقد از عهده‌اش برنمی‌آید.

در ضمن، اگر تمایل به یادگیری عمیق‌تری درباره‌ی چگونه پس انداز کنیم و افزایش درآمد دارید، پیشنهاد می‌کنیم این مطالب لینک شده را بخوانید.

بهترین سرمایه گذاری در زمان تورم

در بخش قبلی با مفهوم پوشش تورمی (Inflation Hedge) آشنا شدیم و دیدیم که برخی دارایی‌ها می‌توانند در برابر کاهش ارزش پول عملکرد محافظتی داشته باشند. اما سؤال اصلی اینجاست: بهترین سرمایه‌گذاری در زمان تورم چیست؟

1_ طلا، بهترین سرمایه گذاری در زمان تورم

در پاسخ به این سؤال که «در زمان تورم چه بخریم؟»، معمولاً اولین گزینه‌ای که به ذهن اکثر مردم می‌رسد، طلا است و دلیل واضحی هم دارد: طلا یک دارایی فیزیکی باارزش، قابل‌لمس و جهانی است که در بیشتر شرایط اقتصادی، قدرت خرید سرمایه‌گذار را حفظ می‌کند. از مهم‌ترین مزایای سرمایه‌گذاری در طلا، نقدشوندگی بالا و قابلیت معامله در هر زمان و مکان است. طلا در تمام دنیا ارزش دارد، و برخلاف بسیاری از دارایی‌ها، معمولاً در شرایط اقتصادی بحرانی عملکرد خوبی نشان می‌دهد.

بازار طلا در ایران بسیار متنوع است. شما می‌توانید طلای فیزیکی بخرید (سکه، شمش یا طلاهای زینتی)، یا از طریق صندوق‌های طلا در بورس مثل عیار، زر، طلا و غیره سرمایه‌گذاری کنید. طلای فیزیکی برای زمان‌هایی که احتمال قطع اینترنت یا تعطیلی بورس وجود دارد، انتخاب مطمئن‌تری است؛ اما نگهداری آن نیاز به مراقبت دارد، ممکن است مشکلاتی مثل اجرت، مالیات، تقلبی بودن یا ناخالصی داشته باشد و برای خرید شمش یا سکه، معمولاً به سرمایه نسبتاً بالایی نیاز است.

از طرف دیگر، صندوق‌های طلا در بورس این امکان را فراهم می‌کنند که حتی با مبالغ پایین (مثلاً از ۵۰۰ هزار تومان) وارد بازار طلا شوید.

مزایای این روش:

• نداشتن مالیات
• معامله به‌صورت آنلاین و لحظه‌ای
• امنیت بالا بدون نیاز به نگهداری فیزیکی
• امکان خریدوفروش جزئی در هر زمان (مثلاً فروش فقط ۵۰۰ هزار تومان از کل دارایی)

یکی دیگر از مزایای طلا این است که قیمت آن بیشتر تحت‌تأثیر بازار جهانی است و معمولاً کمتر تحت نفوذ تصمیمات سیاسی داخلی قرار می‌گیرد. به بیان دیگر، سرمایه‌گذاری در طلا، تا حدی دارایی شما را از اثر سیاست‌گذاری‌های اقتصادی داخلی محفوظ نگه می‌دارد. البته باید در نظر داشت که طلا بازدهی منظم ندارد و ممکن است در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت، نوسانات قیمتی داشته باشد؛ اما در بلندمدت، همچنان یکی از مطمئن‌ترین گزینه‌ها برای حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم محسوب می‌شود.

مزایا:

• دارایی فیزیکی، قابل‌لمس و ذخیره‌سازی
• عملکرد قوی در شرایط اقتصادی بحرانی
• نقدشوندگی بالا و قابل‌معامله در هر لحظه
• رشد قیمت هم‌زمان با کاهش ارزش ریال
• وابسته به بازار جهانی، نه صرفاً سیاست‌های داخلی
• مناسب برای سرمایه‌گذاران کم‌ریسک

معایب:

• نوسانات کوتاه‌مدت
• احتمال ایجاد حباب قیمتی
• نیاز به سرمایه نسبتاً بالا برای خرید فیزیکی
• هزینه‌های جانبی (اجرت، مالیات، امنیت نگهداری)

گفتنی‌ست که برای درک بهتر مفاهیم مرتبط با چگونه پول خرج کنیم و  جدول مخارج زندگی، مطالعه‌ی این مقالات لینک شده بسیار مفید خواهد بود.

2_ سهام و صندوق‌های بورسی، پرریسک‌ترین و بهترین سرمایه گذاری در زمان تورم

در کنار طلا، یکی از بهترین سرمایه‌گذاری‌ها در زمان تورم، ورود به بازار سهام و صندوق‌های بورسی است. در شرایطی که اقتصاد رشد می‌کند یا قیمت ارز افزایش می‌یابد، شرکت‌های بورسی (به‌ویژه آن‌هایی که صادرات‌محور یا دلاری هستند) رشد چشمگیری در سود و قیمت سهم دارند و به‌این‌ترتیب، از سرمایه‌گذار در برابر تورم محافظت می‌کنند. بااین‌حال، سرمایه‌گذاری مستقیم در بورس نیازمند دانش، زمان و تجربه است. به همین دلیل، بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند از صندوق‌های سرمایه‌گذاری بورسی استفاده کنند. این صندوق‌ها سه دسته دارند:

• صندوق‌های سهامی (با ریسک و بازدهی بالا)
• صندوق‌های درآمد ثابت (با ریسک کمتر و سود پایدارتر)
• صندوق‌های اهرمی و قابل‌معامله (ETF)

مزیت اصلی این صندوق‌ها، مدیریت حرفه‌ای آن‌ها توسط تحلیل‌گران بازار است. شما به‌جای تحلیل تک‌تک سهم‌ها، پول خود را به طور غیرمستقیم در سبدی متنوع سرمایه‌گذاری می‌کنید و بر اساس عملکرد کلی صندوق، سود دریافت می‌کنید.

البته باید در نظر داشت که بورس و صندوق‌های بورسی نیز بدون ریسک نیستند. بازدهی شما به میزان سرمایه‌گذاری، نوع صندوق انتخابی، شرایط بازار و حتی توان روانی شما در تحمل نوسانات بستگی دارد. سرمایه‌گذاری در بورس نباید با تمام دارایی‌تان انجام شود، به‌ویژه اگر پشتیبانی مالی قوی ندارید یا تحمل ضرر برایتان دشوار است. صندوق‌های بورسی انتخاب هوشمندانه‌تری برای افراد تازه‌کار یا با سرمایه محدود محسوب می‌شوند؛ زیرا امکان ورود به بازار سرمایه را با ریسک کمتر، تنوع بیشتر و حداقل سرمایه فراهم می‌کنند.

مزایا:

• امکان ورود با سرمایه کم (حتی کمتر از ۱۰۰ هزار تومان در برخی سهم‌ها)
• نقدشوندگی بالا و سهولت در خریدوفروش
• تنوع ابزارهای سرمایه‌گذاری (سهام، درآمد ثابت، اهرمی و…)
• مدیریت حرفه‌ای و کاهش نیاز به تحلیل شخصی
• امکان کسب سود از نوسان بازار و رشد نرخ ارز
• معافیت مالیاتی در بسیاری از صندوق‌ها و سهم‌ها
• آموزش‌های گسترده و دسترسی آسان به اطلاعات بازار
• پتانسیل رشد سرمایه در بلندمدت

معایب:

• نوسانات شدید بازار و ریسک نسبتاً بالا
• نیاز به درک مفاهیم مالی در سرمایه‌گذاری مستقیم
• فشار روانی و استرس در دوره‌های رکود بازار
• وابستگی به سیاست‌های اقتصادی داخلی و عوامل خارجی
• احتمال زیان در کوتاه‌مدت

برای افرادی که با بورس و تحلیل مالی آشنایی دارند، سرمایه‌گذاری در سهام می‌تواند یکی از پربازده‌ترین روش‌های مقابله با تورم باشد و برای افراد تازه‌کار یا با زمان محدود، صندوق‌های بورسی گزینه‌ای امن‌تر و هوشمندانه‌تر هستند که به آن‌ها امکان بهره‌مندی از بازار سرمایه را بدون نیاز به تحلیل و پیگیری دائمی می‌دهند.

3_ زمین و املاک، بهترین سرمایه گذاری در زمان تورم در بلندمدت

در ایران، سرمایه‌گذاری در زمین و املاک یکی از متداول‌ترین روش‌های حفظ ارزش پول در برابر تورم است. بسیاری این بازار را انتخاب می‌کنند چون باور دارند که «ملک همیشه ارزش خودش را حفظ می‌کند» و در بلندمدت، اغلب چنین بوده است.

در مقایسه با بازارهایی مثل طلا یا سهام، بازار مسکن واکنش‌های کندتری به نوسانات اقتصادی دارد. این یعنی اگر به دنبال بازدهی سریع هستید، شاید بازار ملک مناسب نباشد. اما اگر هدفتان حفظ ارزش سرمایه و کسب درآمد تدریجی است، املاک می‌توانند گزینه‌ای مطلوب باشند. از مهم‌ترین ویژگی‌های مثبت این نوع سرمایه‌گذاری، قابلیت ایجاد درآمد منفعل از طریق اجاره‌دادن و افزایش ارزش زمین یا ملک در گذر زمان است. درعین‌حال، این بازار دردسرها و ملاحظات خاص خودش را دارد:

• خرید زمین یا ملک نیاز به سرمایه‌ اولیه بالا دارد و در اغلب موارد، تبدیل آن به پول نقد به‌سرعت ممکن نیست. به زبان ساده، نقدشوندگی این بازار پایین است و مناسب افرادی است که در کوتاه‌مدت به سرمایه‌شان نیازی ندارند.
• محل و موقعیت جغرافیایی ملک بسیار مهم است. خرید ملکی در منطقه‌ای غیر سودده می‌تواند برخلاف انتظار، موجب افت ارزش سرمایه شود؛ بنابراین بررسی دقیق منطقه، طرح‌های شهری، قیمت‌های منطقه‌ای و تقاضا بسیار مهم است.
• در کنار رشد تدریجی، هزینه‌هایی مانند استهلاک، تعمیرات، مالیات و قوانین پیچیده ساخت‌وساز هم وجود دارند. اگر مالک ساختمان هستید، فرسودگی ناشی از سکونت مستأجر و کاهش جذابیت ملک با گذشت زمان را نیز باید در نظر بگیرید.

مزایا:

• دارایی بلندمدت با رشد تدریجی
• محافظت مؤثر در برابر تورم
• امکان کسب درآمد از طریق اجاره
• گزینه‌ای مناسب برای سرمایه‌گذاران محافظه‌کار
• استقلال نسبی از بازارهای مالی و نوسانات سریع

معایب:

• نقدشوندگی پایین (به‌خصوص در بازارهای راکد)
• نیاز به سرمایه بالا برای ورود
• هزینه‌های جانبی شامل مالیات، تعمیرات، مجوزها و…
• حساسیت به موقعیت جغرافیایی و ریسک افت ارزش محلی
• نیاز به دانش حقوقی و شهری برای تصمیم‌گیری دقیق

اگر به دنبال بهترین سرمایه ‌گذاری در زمان تورم هستید و دیدگاه بلندمدت دارید، زمین و املاک یکی از امن‌ترین گزینه‌ها محسوب می‌شود. بااین‌حال، نباید بدون بررسی دقیق وارد این بازار شوید. برای کسانی که هدفشان استفاده شخصی از ملک در آینده یا کسب درآمد اجاره‌ای پایدار است، املاک می‌تواند یک انتخاب هوشمندانه و مقاوم در برابر تورم باشد.

4_ خرید و نگهداری ارزهای خارجی، بهترین سرمایه گذاری در زمان تورم یا تله نقدینگی؟

یکی از گزینه‌هایی که در پاسخ به سؤال «در زمان تورم چه بخریم؟» مطرح می‌شود، خرید و نگهداری ارزهای خارجی مانند دلار، یورو و درهم است. در ظاهر، وقتی ارزش ریال در برابر این ارزها کاهش می‌یابد، داشتن ارز خارجی می‌تواند باعث حفظ ارزش سرمایه شود. اما آیا واقعاً این روش بهترین سرمایه‌ گذاری در زمان تورم است؟

تغییرات شدید قیمت ارز در پی تحولات سیاسی و اقتصادی، باعث شده برخی افراد تصور کنند خرید ارز خارجی ساده‌ترین راه پوشش تورمی است. واقعیت این است که نگهداری ارز خارجی، در کنار مزایای محدود، ریسک‌ها و محدودیت‌های جدی نیز دارد؛ مخصوصاً برای افرادی که ساکن ایران هستند و استفاده روزمره‌ای از این ارزها ندارند. به‌طورکلی، هدف بیشتر افراد از ورود به بازار ارز، کسب سود از طریق نوسان‌گیری است؛ اما خرید ارز فیزیکی حتی برای این هدف نیز منطقی نخواهد بود.

نگهداری اسکناس ارز، با ریسک بالایی همراه است. ممکن است گم شود، دزدیده شود، آسیب ببیند یا حتی جعلی باشد. از طرفی، قوانین ایران محدودیت‌هایی برای نگهداری ارز قایل می‌شود که ممکن است در آینده تغییر کنند و دسترسی شما به اموالتان محدود شود. علاوه بر این، نقدکردن ارز تنها در ساعات کاری صرافی‌ها امکان‌پذیر است؛ بنابراین، اگر بازار دچار شوک ناگهانی شود (مانند جنگ یا تحریم جدید)، دسترسی فوری به نقدینگی ممکن نیست.

در نهایت، نوسانات ارز، منظم و قابل‌پیش‌بینی نیستند. در برخی دوره‌ها، قیمت دلار یا یورو برای هفته‌ها ثابت می‌ماند و فرصت سرمایه‌گذاری در سایر بازارها از دست می‌رود. از آن مهم‌تر، افزایش قیمت دلار در ایران معمولاً با افزایش قیمت کالاها همراه است. یعنی با خرید دلار، صرفاً ارزش ریالی پولتان بالا می‌رود، اما قدرت خرید شما تغییری نمی‌کند. اگر همچنان مایل به خرید ارز برای حفظ ارزش پول هستید، توصیه می‌کنیم از رمزارزهای باثبات مانند تتر (USDT) استفاده کنید. تتر تقریباً همیشه معادل یک دلار است و می‌توان آن را به‌صورت دیجیتال، بدون دردسرهای اسکناس، نگهداری و جابه‌جا کرد.

مزایا:

• مستقیم‌ترین راه مقابله با کاهش ارزش ریال
• حفظ قدرت خرید در کوتاه‌مدت
• قابل‌معامله در صرافی‌ها و بازارهای غیررسمی
• امکان کسب سود از نوسانات نرخ ارز

معایب:

• نوسان بالا و بازدهی نامنظم
• محدودیت‌های قانونی برای نگهداری و فروش
• ریسک نگهداری فیزیکی اسکناس
• نقدشوندگی محدود به ساعات کاری صرافی‌ها
• نبود پوشش بیمه یا نظارت رسمی
• بازار غیررسمی در ایران، امکان جعل، نبود ابزار شفاف معاملاتی

خرید ارز خارجی در زمان تورم، تنها در صورتی تصمیم منطقی است که یا نیاز واقعی به آن داشته باشید (مانند سفر یا مهاجرت)، یا از قبل آموزش‌دیده و استراتژی مشخصی برای نوسان‌گیری داشته باشید. در غیر این صورت، این روش پرریسک است و به دلیل محدودیت قانونی، امنیت پایین و نوسانات بالا، گزینه‌ای مناسب برای سرمایه‌گذاران محتاط و کم‌تجربه نیست.

5_ سرمایه گذاری روی خودرو در شرایط تورمی

در نگاه اول، خرید خودرو یک سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود؛ زیرا خودرو کالایی مصرفی است که با استفاده مداوم، مستهلک می‌شود، مدل آن به‌سرعت قدیمی می‌شود و در بیشتر کشورها، ارزشش به‌مرور کاهش می‌یابد. بااین‌حال، در شرایط اقتصادی ایران و در مواجهه با تورم‌های مزمن و افزایش نرخ ارز، حتی کالاهایی مثل خودرو نیز می‌توانند به‌عنوان ابزاری برای حفظ ارزش پول در نظر گرفته شوند. در سال‌های اخیر، بازار خودرو در ایران شاهد افزایش مداوم قیمت‌ها بوده است. اما چرا به نظر بسیاری، این بهترین سرمایه‌گذاری در زمان تورم محسوب می‌شود؟

• تقاضای بالا و تولید محدود خودرو در ایران
• دردسترس‌بودن بازار فروش: حتی خودروهای قدیمی نیز در ایران بازار دارند و می‌توان نسبتاً راحت آن‌ها را به پول نقد تبدیل کرد.
• رشد قیمت متناسب با دلار و تورم: با افزایش نرخ ارز، قیمت خودرو نیز معمولاً افزایش می‌یابد.
• فاصله قیمتی کارخانه و بازار آزاد: امکان خرید از کارخانه با قیمت کم و فروش با سود در بازار آزاد

خرید خودرو در زمان تورم بیشتر مناسب افرادی است که هم به خودرو نیاز دارند، و هم تمایل ندارند پول نقد نگه دارند. این نوع سرمایه‌گذاری برای حفظ نسبی ارزش پول مفید است، اما نمی‌توان از آن انتظار سود بالا یا بازدهی بلندمدت داشت. اگر نگاهتان به خودرو مصرفی است و درعین‌حال نمی‌خواهید ارزش پولتان کاهش پیدا کند، این روش می‌تواند انتخابی موقتی و منطقی باشد.

مزایا:

• حفظ ارزش نسبی سرمایه در اقتصاد تورمی
• بازار گسترده و تقاضای بالا در کشور
• امکان استفاده از خودرو به‌جای نگهداری پول نقد
• سودآوری از اختلاف قیمت کارخانه و بازار
• رشد قیمت متناسب با افزایش نرخ ارز

معایب:

• استهلاک و هزینه‌های نگهداری، بیمه، قطعات و سوخت
• سود کمتر و ریسک بیشتر نسبت به بازارهای مالی و طلا
• ریسک بالای سیاست‌های دولتی و دست‌کاری در بازار
• نقدشوندگی نه‌چندان سریع
• عدم رشد واقعی سرمایه در بلندمدت

اگر همچنان به خرید خودرو به‌عنوان راهی برای مقابله با تورم فکر می‌کنید، تمرکز روی دو گروه توصیه می‌شود:

• خودروهای وارداتی یا لوکس با بازار خاص که در برابر نوسانات قیمتی مقاوم‌ترند.
• مدل‌هایی که در آستانه توقف تولید هستند و به دلیل عرضه محدود، احتمال افزایش قیمت دارند.

6_ سرمایه‌گذاری در رمزارزها؛ فرصتی پرریسک اما با پتانسیل پربازده

وقتی صحبت از دارایی‌های ضد تورمی به میان می‌آید، نمی‌توان از بازار رمزارزها یا ارزهای دیجیتال غافل شد. بیت‌کوین، اتریوم و تتر از شناخته‌شده‌ترین ارزهای دیجیتال هستند که به‌خصوص در سال‌های اخیر، توجه بسیاری از سرمایه‌گذاران را به خود جلب کرده‌اند. اما آیا رمزارزها بهترین سرمایه‌ گذاری در زمان تورم هستند؟ پاسخ این سؤال تا حد زیادی به میزان ریسک‌پذیری، دانش و هدف سرمایه‌گذاری شما بستگی دارد.

بیت‌کوین به‌عنوان «طلای دیجیتال» شناخته می‌شود؛ چرا که عرضه محدودی دارد (۲۱ میلیون واحد) و به همین دلیل در دوره‌های تورمی جهانی، توجه زیادی به آن می‌شود. از طرف دیگر، رمزارزهایی مانند تتر (USDT) که به دلار آمریکا متصل هستند، برای ایرانیان فرصتی ایجاد کرده‌اند تا دارایی خود را به صورت دیجیتالی به دلار تبدیل کنند و در مقابل کاهش ارزش ریال، از آن محافظت کنند.

نکته مهم اینجاست که بازار رمزارزها بسیار پرنوسان و هیجانی است. قیمت‌ها می‌توانند ظرف چند ساعت یا روز به طور چشمگیری تغییر کنند. ازاین‌رو، این بازار برای همه مناسب نیست و اگر با تحلیل، مدیریت سرمایه و اصول امنیت دیجیتال آشنایی ندارید، بهتر است ابتدا با مبالغ کم وارد شوید یا فقط از رمزارزهای باثبات مثل تتر استفاده کنید.

مزایا:

• امکان حفظ ارزش پول در برابر کاهش ارزش ریال (مخصوصاً با تتر)
• جهانی و غیرمتمرکز بودن بدون وابستگی به دولت‌ها و امکان از دست رفتن سرمایه به دلایل سیاست‌گذاری‌های ناگهانی
• قابلیت معامله ۲۴ ساعته و سریع بدون نیاز به بانک یا صرافی سنتی
• دارایی دیجیتال قابل‌انتقال؛ حتی بدون حضور فیزیکی

معایب:

• ریسک نوسان بسیار بالا (مخصوصاً در بیت‌کوین و آلت‌کوین‌ها)
• خطرات امنیتی مانند هک، فیشینگ و تغییرات ناگهانی قوانین مربوط به مالیات یا محدودیت اینترنت در کشورهایی مانند ایران
• نیاز به دانش فنی و مدیریت دارایی دیجیتال
• عدم پشتیبانی قانونی و نظارتی در بسیاری از کشورها از جمله ایران

اگر به دنبال تنوع‌بخشی به سبد دارایی‌های خود هستید و با بازار رمزارزها آشنایی نسبی دارید، می‌توانید بخشی از سرمایه‌ خود را به رمزارزهای معتبر اختصاص دهید. اما اگر در آغاز راه هستید، نگهداری تتر به‌عنوان یک نسخه دیجیتال از دلار، می‌تواند روش ساده‌تری برای مقابله با تورم باشد.

7_ خرید کالاهای بادوام؛ ترکیب مصرف و سرمایه ‌گذاری در زمان تورم

در پاسخ به این پرسش که در زمان تورم چه بخریم؟ یکی از پاسخ‌های کاربردی که بعضاً به آن بی‌توجهی می‌شود، خرید کالاهای بادوام مصرفی است. منظور از این نوع کالاها، وسایلی است که نه‌تنها مصرف روزمره دارند، بلکه در آینده جایگزینی آن‌ها با هزینه بیشتری همراه خواهد بود؛ مانند یخچال، ماشین لباسشویی، کولر، لپ‌تاپ، تلویزیون یا حتی گوشی موبایل.

خرید زودهنگام چنین کالاهایی که قیمتشان به طور مدام افزایش می‌یابند، نوعی سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود. فرض کنید در سال ۱۴۰۲ یک ماشین لباسشویی با قیمت ۱۵ میلیون تومان خریده‌اید. اگر همان کالا در سال بعد ۲۵ میلیون تومان شود، شما عملاً ۱۰ میلیون تومان جلو افتاده‌اید؛ زیرا هم ‌نیازتان را برطرف کردید، هم از تورم جلو زده‌اید.

این نوع خرید، به‌ویژه برای خانواده‌هایی که قصد خرید قطعی دارند یا احتمال می‌دهند در آینده توان خرید نداشته باشند، یک تصمیم هوشمندانه است. البته این مدل سرمایه‌گذاری، مصرف محور است و قابلیت نقدشوندگی بالایی ندارد؛ مگر این که اهل دست‌دوم‌فروشی و جایگزین‌کردن وسایل خانه در بازه‌های زمانی کوتاه باشید.

مزایا:

• حفظ قدرت خرید در برابر افزایش مداوم قیمت‌ها
• پاسخ‌گویی هم‌زمان به نیاز مصرفی و اقتصادی
• افزایش قیمت کالاهای بادوام در پی رشد نرخ ارز
• مقاومت بالاتر نسبت به کالاهای ارزان و فصلی

معایب:

• نقدشوندگی پایین (به‌ویژه کالاهای استفاده‌شده)
• مستهلک شدن کالا و افت نسبی ارزش با گذر زمان
• خطر تغییر فناوری یا مدل (مثلاً منسوخ‌شدن یک مدل خاص)
• نیاز به نگهداری، گارانتی و فضای ذخیره‌سازی مناسب

8_ سپرده بانکی؛ امن ولی عقب‌تر از تورم

برای افرادی که از نوسان، ضرر احتمالی و بی‌ثباتی بازارها واهمه دارند، سپرده بانکی یکی از اولین گزینه‌هایی است که به ذهن می‌رسد. این نوع سرمایه‌گذاری به‌ویژه برای افراد کم‌ریسک، سالمندان یا کسانی که به دنبال درآمد ماهانه مشخص و ثابت هستند، جذاب است. اما آیا واقعاً سپرده بانکی بهترین سرمایه‌ گذاری در زمان تورم است؟

در شرایط فعلی اقتصاد ایران که نرخ تورم بالای ۴۰ درصد در برخی سال‌ها تجربه می‌شود، سود بانکی معمولاً بین ۱۵ تا ۲۵ درصد در نوسان است. این یعنی سرمایه‌گذار باوجود دریافت سود مشخص، در واقع قدرت خرید خود را از دست می‌دهد و بازده واقعی او منفی است. اگرچه بانک امنیت بالا و تضمین اصل سرمایه را فراهم می‌کند، اما در یک اقتصاد تورمی، همین ویژگی می‌تواند باعث عقب ماندن از رشد بازارهای دیگر شود.

به زبان ساده، اگر هدفتان فقط حفظ اصل پول باشد، سپرده بانکی مفید است؛ اما  اگر هدفتان حفظ ارزش دارایی باشد، باید گزینه‌های مکمل را هم در نظر بگیرید.

مزایا:

• ریسک بسیار پایین و امنیت بالا
• امکان دریافت سود ماهانه ثابت
• مناسب برای افراد محافظه‌کار و بازنشستگان
• قابلیت سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت یا بلندمدت
• تنوع در طرح‌های سپرده (عادی، بلندمدت، طرح‌های خاص بانکی)

معایب:

• بازده واقعی کمتر از نرخ تورم
• بلوکه‌شدن پول برای دوره‌های طولانی (در صورت برداشت زودتر، جریمه کاهش سود)
• سود پایین‌تر نسبت به سایر بازارها مانند طلا، سهام یا املاک
• وابستگی به سیاست‌های مالی دولت و بانک مرکزی

در پاسخ به این پرسش که در زمان تورم چه بخریم، باید بگوییم که سپرده بانکی بیشتر یک پناهگاه مالی است تا یک ابزار رشد سرمایه. برای ساخت یک سبد سرمایه‌گذاری متنوع، داشتن مقداری سپرده بانکی در کنار دارایی‌های با رشد بالا می‌تواند یک انتخاب هوشمندانه باشد.

9_ بازار فارکس؛ سرمایه‌گذاری جهانی با پتانسیل بالا و ریسک جدی

اگر به دنبال تنوع در سبد سرمایه‌گذاری‌تان هستید و قصد دارید وارد بازارهای جهانی شوید، فارکس (بازار تبادل ارزهای خارجی) یکی از گزینه‌هایی‌ست که باید در نظر بگیرید. اما آیا فارکس واقعاً بهترین سرمایه‌ گذاری در زمان تورم محسوب می‌شود؟

در بازار فارکس، شما به‌جای خرید یک دارایی فیزیکی، بر روی تغییرات قیمت جفت‌ارزها (مثل EUR/USD یا USD/JPY) معامله می‌کنید. این بازار یکی از بزرگ‌ترین و نقدشونده‌ترین بازارهای مالی دنیا با گردش مالی روزانه‌ای بیش از ۶ تریلیون دلار است. جذابیت اصلی آن در امکان معامله ۲۴ ساعته، استفاده از اهرم مالی و فرصت سودآوری از نوسانات لحظه‌ای است.

اما در کنار این جذابیت‌ها، باید واقع‌بین بود: فارکس بازار بسیار پرریسکی است و بدون دانش کافی در تحلیل تکنیکال و بنیادی، به‌سرعت می‌تواند باعث زیان‌های سنگین شود. برخلاف طلا یا زمین که ذاتاً دارایی محسوب می‌شوند، در فارکس شما وارد یک معامله سفته‌بازانه می‌شوید که اساس آن پیش‌بینی رفتار بازار است.

مزایا:

• نقدشوندگی بسیار بالا
• امکان معامله در تمام ساعات شبانه‌روز (حتی تعطیلات)
• دسترسی جهانی و ورود با سرمایه کم
• پتانسیل بازدهی بالا در زمان‌های کوتاه
• گزینه‌ای برای تنوع‌بخشی به سبد دارایی

معایب:

• نیاز به دانش، تجربه و کنترل هیجانات
• ریسک زیاد به‌ویژه با استفاده از اهرم مالی
• کارمزد معاملات و هزینه‌های پنهان
• وجود بروکرهای نامعتبر، فریبکار و بدون مجوز
• خطر قمارگونه‌شدن سرمایه‌گذاری برای افراد بی‌تجربه

اگر از خود می‌پرسید در زمان تورم چه بخریم و اهل یادگیری و تحلیل هستید، بازار فارکس می‌تواند فرصت مناسبی باشد؛ البته به شرطی که با دید بلندمدت، مدیریت سرمایه حرفه‌ای و انتخاب بروکر معتبر وارد شوید.

10_ سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌ها؛ پرریسک، نوآورانه و بلندمدت

اگر به دنبال سرمایه‌گذاری متفاوت، آینده‌نگرانه و با تأثیر اجتماعی هستید، ورود به دنیای استارتاپ‌ها می‌تواند یکی از گزینه‌های جسورانه باشد. در پاسخ به این پرسش که در زمان تورم چه بخریم؟ شاید به‌ندرت کسی به شرکت‌های نوپا فکر کند، اما واقعیت این است که استارتاپ‌ها پتانسیل بالایی برای رشد سرمایه و خلق ثروت دارند؛ البته اگر موفق شوند!

سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌ها معمولاً از طریق شتاب‌دهنده‌ها، سرمایه‌گذاران فرشته (Angel Investors)، پلتفرم‌های تأمین مالی جمعی یا ارتباط مستقیم با تیم‌های کارآفرین انجام می‌شود. اگرچه این کسب‌وکارها در مراحل اولیه ممکن است بی‌ثبات یا ناشناخته باشند، اما در صورت موفقیت، می‌توانند بازدهی چندین برابر سرمایه اولیه داشته باشند و نمونه‌های موفق آن هم در ایران کم نیستند؛ مانند دیجی‌کالا، اسنپ یا کافه‌بازار.

اما نباید فراموش کرد که ریسک شکست در این نوع سرمایه‌گذاری بالاست. بسیاری از استارتاپ‌ها حتی به سال دوم فعالیت خود نمی‌رسند. برای کاهش این ریسک، لازم است قبل از ورود، مدل درآمدی، تیم اجرایی، نیاز بازار و رقبا را به‌خوبی ارزیابی کنید.

مزایا:

• پتانسیل سودآوری بسیار بالا در صورت موفقیت
• امکان مشارکت در نوآوری و خلق ارزش واقعی
• ایجاد تأثیر اجتماعی مثبت (اشتغال‌زایی، توسعه خدمات و…)
• تنوع در حوزه‌های سرمایه‌گذاری (تکنولوژی، سلامت، آموزش و…)

معایب:

• احتمال شکست بالا و از بین رفتن کامل سرمایه
• نیاز به بررسی دقیق، دانش بازار و تحمل ریسک
• نبود نقدشوندگی سریع یا بازار ثانویه
• سرمایه‌گذاری بلندمدت با بازدهی نامشخص

اگر دید بلندمدت، روحیه ریسک‌پذیری و علاقه به فناوری یا کارآفرینی دارید، سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌ها می‌تواند فرصتی متفاوت برای حفظ و حتی افزایش سرمایه شما در دوران تورم باشد. اما بهتر است با بخشی از سرمایه مازاد خود وارد این حوزه شوید و فقط روی استارتاپ‌هایی که به‌درستی ارزیابی شده‌اند، حساب باز کنید.

دیگر گزینه‌های بهترین سرمایه‌ گذاری در زمان تورم

11_ سرمایه‌گذاری روی بیمه عمر؛ ترکیب پوشش بیمه‌ای با سود تضمینی بلندمدت، گزینه‌ای عالی برای خانواده‌ها و افراد محافظه‌کار

12_ سرمایه‌گذاری روی مهارت فردی و آموزش؛ آموختن یک تخصص جدید (مثل طراحی، برنامه‌نویسی یا زبان خارجی) می‌تواند منجر به افزایش درآمد و استقلال مالی در دوران تورم شود.

13_ خرید دارایی‌های قابل نگهداری و معامله (مثل تابلوهای هنری، کلکسیون‌ها)؛ برخی از این دارایی‌ها در بازارهای خاص افزایش قیمت چشمگیری دارند و در برابر تورم مقاوم‌اند.

14_ سرمایه‌گذاری در کشاورزی یا دامداری مشارکتی؛ ورود غیرمستقیم به بخش تولید مواد غذایی

15_ خرید سیمان، آهن یا سایر مصالح ساختمانی پرمصرف؛ مشابه گزینه خرید کالاهای با دوام

16_ خرید اشتراک‌های بلندمدت با قیمت امروز (مثل باشگاه، آموزشگاه، نرم‌افزار)؛ مشابه گزینه خرید کالاهای با دوام

کلام آخر

در شرایط تورمی، حفظ ارزش دارایی‌ها به یک ضرورت تبدیل می‌شود. اینکه در زمان تورم چه بخریم، بستگی به اهداف مالی، سطح ریسک‌پذیری و افق زمانی سرمایه‌گذاری دارد. گزینه‌هایی مثل طلا، سهام، زمین، ارز و صندوق‌های بورسی، هرکدام مزایا و محدودیت‌هایی دارند. اما نکته کلیدی این است که هیچ سرمایه‌گذاری بدون ریسک نیست. بهترین سرمایه گذاری در زمان تورم، جمع‌آوری ترکیبی از دارایی‌های متنوع، تحلیل درست و تصمیم‌گیری آگاهانه خواهد بود.

منابع

• The Times
• Investopedia
• CNBC
• Investopedia
• Fidelity